معنی و تعریف
[ رُ ] (ص مرکب، از اتباع) پراکنده
و ازهم پاشیده و زیروزبرشده. و ناچیز و نابود
گردیده. (برهان) (آنندراج) (انجمن آرا).
بسیار پریشان باشد. (برهان). پراکنده و دربدر
و نابود. (فرهنگ نظام). زیر و زبر. (فرهنگ
جهانگیری) (فرهنگ رشیدی). زیر و زبر.
درهم و برهم و پریشان و پراکنده. (بهار
عجم). این دو لفظ مترادفانند مثل «ترت و
مرت» یعنی ناچیز و معدوم شده. (فرهنگ
خطی نسخهٔ کتابخانهٔ مؤلف). ترت و مرت.
تند و خوند هجند. (حاشیهٔ فرهنگ اسدی
نخجوانی). شذرمذر. شغربغر. پرت و پلا.
ترت و پرت. پریشان. متفرق. مضمحل.
داغون. ولو. پاچیده. پخش و پلا. تباه و
تبست. با لفظ کردن و شدن مستعمل
است :
آن مال و نعمتش همه گردید ترت و مرت
آن خیل و آن حشم همه گشتند تار و مار.
خجسته.
بسا سپاه گرانا که بی سپاه شدند
ز جنبش قلمی تار و مار و زیر و زبر.
فرخی.
گر فتنه بود چون سر زلفت به انبهی
اکنون نسیم عدل تواش تار و مار کرد.
سنایی (از آنندراج) (از جهانگیری) (از بهار
عجم).
از نام من شدند به آواز و طرفه نیست
صبحی که دزد سرزده را تار و مار کرد.
خاقانی.
همچو دم کژدم است کار جهان پرگره
چون دم کژدم ازو چند شوی تار و مار؟
خاقانی.
ترا کعبهٔ دل درون تار و مار
برون دیو صورت کنی پرنگار.خاقانی.
عالمی کردی ز تاب تیغ برّان ترت و مرت
کشوری کردی ز سهم تیر پرّان تار و مار.
محمد هندوشاه.
هر تار پیرهن شده ماری بقصد خصم
جز دشمنش که یافته معنی تار و مار.
ابوطالب کلیم (از بهار عجم).
یک دل حواس جمع مرا تار و مار کرد
زلف شکستهٔ تو بصد دل چه میکند؟
صائب (از بهار عجم).
رجوع به «تار مار» و «تار و مال»
شود.