[ اَ بُسْ سُ ] (اِخ) ابن محمد عمادی کردی. فقیهی از حنفیه از قبائل کرد. او یکی از بزرگترین علمای دولت عثمانی بشمار است و اصل او از عمادیهٔ کردستان است. پدر وی محمد نیز از علما بود. وی در اول نزد پدر خویش و سپس در مدارس روحانی اسلامبول نزد علمای آنجا کسب علم و معرفت کرد و در سال ۹۴۴ هـ . ق. بمنصب قاضی عسکری روملی رسید و به سال ۹۵۲ هـ . ق. در زمان سلطان سلیمان قانونی مقام شیخ الاسلامی بدو مفوض گشت و تا پنجم جمادی الأولی ۹۸۲ هـ . ق. تاریخ وفات او بدان مقام ببود و در هشتادوهفت سالگی بدرود حیات گفت و در جوار ابوایوب خالدبن یزید انصاری صحابی دفن شد. او را تألیفات بسیار است از جمله کتاب تفسیری بزرگ به نام «ارشادالعقل السلیم الی مزایا الکتاب الکریم» و این تفسیر در حاشیهٔ تفسیر امام فخر در اسلامبول و هم به مصر به طبع رسیده است. گویند مقرری روزانهٔ او سیصد آقچه بود و چون بتألیف این تفسیر پرداخت سلطان وقت آنرا بروزی پانصد و سپس به ششصد آقچه رسانید. و دیگر از کتب اوست: کتاب حسم الخلاف فی المسح علی الخفاف. کتاب ثواقب الأنظار فی اوائل منارالأنوار. غمزات الملیح تعلیقة علی التلویح للتفتازانی. تلویح شرع تنقیح الأصول. بضاعةالقاضی فی الصکوک. تعلیقة علی کتاب البیع من الهدایة للمرغینانی. معاقدالطراز رسالة فی وقف النقود و فی جوازه. موقف العقول فی وقف المنقول. فتاوی او را محمدبن احمد معروف به توزن زاده و عدهٔ کثیر دیگر گرد کرده اند. او را قصیده ای است میمیّه و بحثی با فاضل تاشکندی در استعارهٔ تمثیلیّه این آیه: {/Bأُولََئِکَ عَلی ََ هُدیً مِنْ رَبِّهِمْ وَ أُولََئِکَ هُمُ اَلْمُفْلِحُونَ . ۱-۹۲:۵/}(قرآن ۲/۵). ابوالسعود را به زبان مادری خویش فارسی و هم عربی و ترکی اشعار هست و یکی از شوارع اسلامبول او موسوم است.