[ اَ بُلْ بَ رَ تِ بَ ] (اِخ) هبةاللََّه بن یعلی بن ملکاء بلدی بغدادی، طبیب و فیلسوف یهودی. ملقب به اوحدالزمان از مردم بلد در طریق بغداد به موصل. او به قرن ششم میزیست. در ابتداء به بغداد شد و نزد ابوالحسن سعیدبن هبةاللََّه دانش طب فراگرفت و در همانجا شغل طبابت ورزید و شهرت یافت و کرّتی برای معالجهٔ سلطان مسعودبن ملکشاه سلجوقی بایران آمد و بیماری او علاج کرد و با نعمت وافر به بغداد بازگشت و در این وقت مرض داخس (عقربک) در لشکریان سلطان افتاد و او با قطع انگشت علاج میکرد و دیگر طبیبان با مرهم و دوا مداوا نمی توانستند و از این رو بر شهرت او بیفزود و در اواخر عمر مسلمانی گرفت. او راست: کتابی در فلسفه بنام معتبر مشتمل بر منطق و طبیعی و الهی با عبارتی فصیح و مقاصدی روشن و کتاب امین الارواح و کتاب الاقرابادین و اختصارالتشریح لجالینوس و رسالةٌ فی العقل و ماهیته و رسالة فی الدوّاء، و ابن خلکان در ذیل ترجمهٔ ابن تلمیذ هبةاللََّه نام و نسبت وی را بدین گونه ضبط کرده است: هبةاللََّه بن علی بن ملکان. وفات او در زمان مستضی ء بمرض جذام بود.