[ اِ نُ سِ مِ عُ تَ ] (اِخ) ابوعبداللََّه عبدالرحمن بن قاسم بن خالدبن جنادة عتقی، از غیر نژاد عرب، از موالی زبیدبن حارث عتقی، شاگرد مشهور مالک بن انس، رئیس مذهب و مرجع مالکیان پس از او. مولد او به سال ۱۲۸ یا ۱۳۲ یا ۱۳۳ هـ .ق . و وفات در مصر۱۹۶ بوده. بیست سال ملازمت خدمت مالک کرد و مذهب مالکی را که تاکنون از همهٔ مذاهب در مغرب رائجتر است او بمغرب برد. و بزرگترین کتاب مالکیان موسوم به المدونه از اوست و این کتاب جواب اسئلهٔ اسدبن فرات است و سحنون قاضی قیروان متوفی به سال ۲۴۰ هـ .ق . آنگاه که بزیارت خانه رفت نسخه ای از آن کتاب بمغرب برد. شروح و حواشی بسیار بر این کتاب کرده اند. قبر ابن قاسم در ظاهر قرافةالصغری است.