معنی و تعریف
[ اِ نُ جَ ] (اِخ) موفق
ابوالعشائر هبةاللََّه بن زین الدین، ملقب به
شمس الریاسهٔ اسرائیلی. از اطبای مصر
بزمان سلطان صلاح الدین ایوبی. مولد او
بفسطاط. استاد او در طب ابن عین زربی
بوده و ابن جمیع نزد سلطان تقربی بسزا
داشته و به تتبع لغت عرب میلی وافر
می نموده چنانکه هیچگاه صحاح جوهری
را از خود دور نمی کرده است. نوعی تریاق
فاروق از اختراعات اوست. و تصانیف
بسیار در طب دارد از جمله: کتاب الارشاد
لمصالح الانفس والاجساد. کتاب التصریح
بالمکنون فی تنقیح القانون. مقالة فی اللیمون
و شرابه و منافعه. مقالة فی علاج القولنج.
مقالة فی الراوند و منافعه. کتاب فی الادویة
السلطانیه. کتاب فی الحدبه (کوژی). و مقالة
فی اللیمون او را بلاطینه ترجمه کرده اند و
اشتباهاً به ابن بیطار نسبت داده اند. و نسخهٔ
کتاب الارشاد او در پاریس و هم در
اکسفورد موجود است و آن مشتمل است بر:
۱ -مدخل و آن عبارت است از کلیات
تشریح، وظائف الاعضاء. ۲ -ادویه و اغذیه.
۳ -علاج امراض. ۴ -اقرابادین. و نیز او
راست کتابی در آب و هوای اسکندریه و
اوضاع صحی آن و نیز کتابی خطاب به
قاضی ابوالقاسم علی بن الحسین فیما یعتمده
حیث لایجد طبیبا.