معنی و تعریف
(اِخ) سردار و فرمانروای معروف
کارتاژ پسر هامیلکار بارکا سردار کارتاژی
در ۲۴۷ ق. م. متولد شد، پدرش وی را با کینهٔ
رم پرورش داد. مشهور است در سن ۹سالگی
سوگند یاد کرد که روزی انتقام کارتاژ را از
دشمنان بگیرد. در سن ۲۳سالگی به اسپانیا
رفت و چند سالی در تحت فرمان
هاسدروبال خدمت کرد و به زودی مورد
محبت و تمجید سپاهیان واقع شد. در سال
۲۲۱ ق. م. که هانیبال سرکردگی لشکر اسپانیا
را به عهده گرفت ۲۶ سال بیش نداشت ولی
چنان بر سپاهیان خویش مسلط بود که هرجا
میرفت او را متابعت میکردند و هرچه
میخواست بی اعتراض انجام میدادند هانیبال
تمام صفات جنگجویان بزرگ را به اعلا
درجه دارا بود چنانکه رومیها نیز قریحه و
قابلیت او را تصدیق و تحسین میکردند. هم
متهور بود و هم محتاط. در مقابل بزرگترین
موانع و خطرناک ترین حوادث، خود را گم
نمیکرد. هنگام جنگ تصمیمات سریع
میگرفت که به فتح و ظفر منتهی میشد. در
جنگ دوم کارتاژ با رومیان که ۱۷ سال
(۲۱۸-۲۰۱ ق. م.) طول کشید فرماندهٔ لشکر
کارتاژ بود. وی از جبال آلپ و پیرنه عبور
کرد و ایتالیا را عرصهٔ تاخت و تاز خویش
قرار داد و سپاهیان روم را در میدانهای جنگ
تربی (به سال ۲۱۸ ق. م.) و دریاچهٔ
ترازیمن (به سال ۲۱۷) و کان (به
سال ۲۱۶) منهزم ساخت ولی رم بواسطهٔ ثبات
قدم سربازان و وفاداری متحدین و اعمال
باحزم و تدبیر سرکردگان، نجات یافت و
سرانجام هانیبال در زاما شکست یافت و
کارتاژ ضعیف و خراجگذار رم گشت. (تاریخ
رم، تألیف آلبرماله و ژول ایزاک، ترجمهٔ
غلامحسین زیرک زاده چ ۱۳۰۹ ص ۷۵) و
رجوع به آنی بال شود.