معنی و تعریف
[ لِ هِ غِ ] (اِخ)
علیقلی خان داغستانی، متخلص به واله و
معروف به «شش انگشتی» از شعرای قرن
دوازدهم هجری قمری است. وی به سال
۱۱۲۴ هـ . ق. در اصفهان ولادت یافت و پس
از رفع فتنهٔ محمود افغان از مقربان دربار شاه
طهماسب صفوی شد و چون نادرشاه افشار به
سلطنت رسید وی مغضوب و معزول شد و از
غم فراق دختر عم و معشوقش خدیجه
سلطان به هندوستان مهاجرت کرد و در دربار
محمدشاه هندی مقامی یافت و سرانجام به
سال ۱۱۷۰ هـ . ق. در شاه جهان آباد هندوستان
درگذشت. وی گذشته از دیوان اشعار فارسی
و ترکی تذکرهٔ ریاض الشعرا مشتمل بر شرح
حال دو هزار و پانصد تن شاعران را نیز تألیف
کرده است:
با همه آتش زبانیها به بزمش همچو شمع
شکوه ها در زیر لب داریم و خاموشیم ما.
در دوزخ هجر می گدازم شب و روز
این است گناه من که عاشق شده ام.
واله همه عمر در تب و تاب بزیست
گویم به تو کاین همه تب و تاب ز چیست
در عشق تواش سر که نمی باید هست
در راه تواش پای که می باید نیست.
حسن ز هر کجا کشد دامن ناز بر زمین
عشق به پای او نهد روی نیاز بر زمین
چاک می شد به برت جامهٔ تقوی چون من
گر تو هم می شدی ای شیخ گرفتار کسی.
رجوع شود به فرهنگ سخنوران ص ۶۴۲ و
تذکرهٔ حسینی ص ۳۶۲ و آتشکدهٔ آذر
ص ۴۳۶ و مجمع الفصحا ج ۲ ص ۵۵۸ و
ریاض العارفین ص ۱۵۷ و شمع انجمن ص
۴۹۱ و ریحانةالادب ج ۴ ص ۲۷۳ و
نتایج الافکار ص ۷۵۰ و اسماءالمؤلفین و
آثارالمصنفین ج ۱ ص ۷۶۸ و قاموس الاعلام
ج ۶.