[ اَ دَ تِ ] (حرف اضافهٔ مرکب) (حرف اضافه +اسم) از طرفِ. از جانب. از قبل : شهریار از دست تو بسیار هست هیچ گلخن تاب را این کار هست.عطار.
|| (اِ مرکب) از عهدهٔ: این کار از دست... برنمی آید. - از دست برآمدن و برنیامدن کاری؛ از عهده برآمدن و برنیامدن. ممکن بودن و میسر شدن یا نشدن : گرت از دست برآید دهنی شیرین کن مردی آن نیست که مشتی بزنی بر دهنی. سعدی.
- از دست برخاستن؛ از دست برآمدن : اگر از دست برخیزد که با دلدار بنشینم ز جام خضر می نوشم ز باغ عمر گل چینم. حافظ.
- از دست بردن؛ از هوش بردن : دوش بیماری چشم تو ببرد از دستم لیکن از لطف لبت صورت جان می بستم. حافظ. مرا می دگرباره از دست برد بمن باز بنمود می دستبرد.حافظ.
- از دست برگرفتن؛ نیست و نابود کردن. (مؤید الفضلاء) (آنندراج) (برهان): بخشم گفتی زودت ز دست برگیرم چه گویمت که بدستت در است و بتوانی. ظهیر فاریابی. - از دست بیرون بردن؛ بیخود کردن. مضطرب و بیقرار و بی اختیار کردن : پردهٔ مطربم از دست برون خواهد برد آه اگر زانکه درین پرده نباشد بارم.حافظ.
- از دست دادن؛ فاقد شدن. اشتراء: امر شه را و حکم اللََّه را نه بدادم بهیچوقت از دست.مسعودسعد.
- از دست دهر جستن؛ مردن. (برهان) (مؤید الفضلاء). - از دست ربودن؛ اِمتخاط. (منتهی الارب). - از دست رفتن و از دست شدن؛ از تصرف خارج شدن : مبر غم بچیزی که رفتت ز دست مر این را نگه دار اکنون که هست.اسدی. در جمله نزدیک آمد که این هراس فکرت و ضجرت بر من مستولی گرداند... چنانکه هر دو جهان از دست بشود. (کلیله و دمنه). برادران و عزیزان ملامتم مکنید که اختیار من از دست شد چو تیر از شست. سعدی.
- || بیخود شدن. بی اختیار شدن. (از مؤید الفضلاء) (از غیاث) (از برهان). مدهوش شدن. از هوش بشدن. نابود شدن. مردن : چو می بینم کنون زلفت مرا بست تو در دست آمدی من رفتم از دست.نظامی. من ترا دیدم و ز دست شدم می وصلت نخورده مست شدم.نظامی. نعره برآورد که ای خودپرست پای مکن تیز که رفتم ز دست.جامی. ز راه شوق گشتندی چو سرمست بجام اولین رفتندی از دست.محمد عصار.
- || در خشم شدن : از دست مشو ز سقطهٔ من پای تو اگرچه در میانست.انوری.
- ازدست رفته؛ عاشق. (آنندراج). - از دست گذاشتن؛ نهادن. واگذاشتن. سردادن. دست برداشتن: از دست مگذار؛ ضایع مگذار. (آنندراج). و رجوع به دست شود.