[ اَ ] (اِخ) مُرتدّ مشهور. مولد۲۸۰ م. در اسکندریه و بقولی در قیروان (سیرنائیک) و متوفی در قسطنطینه به سال ۳۳۶ م. وی نخست پیرو لیکُپُلیس کشیش که در مصر فرقه ای تشکیل کرده بود، گردید. و سپس از طریقهٔ وی بازگشت و بطریق اسکندریه آشیلاس او را بمرتبهٔ کشیشی منصوب کرد. اریوس با معلومات و هنرهای خویش بمقامات عالیه نائل گردید. وی امیدوار بود که پس از مرگ آشیلاس قائم مقام او گردد ولی به آرزوی خود نرسید، و از آن پس بر اثر حَسَد آرام ننشست و برآن شد تا رقیب خویش الکساندر را براندازد. نویسندگان کاتولیک علت قیام اریوس را بر ضد عقیدهٔ کلیسا در باب الوهیت کلمه، به طریق فوق نقل کرده اند اریوس، چنانکه سن اپیفان گوید، دارای نفوذ بسیار و هوش کامل و دائم بمطالعه و تحقیق مشغول بود و به فلسفهٔ افلاطون و رموز جدل مشائیین آگاهی داشت. و لما قال اریوس، القدیم هو اللََّه و المسیح مخلوق، اجتمعت البطارقة و المطارنة و الاساقفة فی بلد القسطنطنیة بمحضر من ملکهم و کانوا ثلثمائة و ثلثة عشر رجلاً و اتفقوا علی هذه الکلمة اعتقاداً و دعوةً. (ملل و نحل شهرستانی چ ۱۲۸۸ ص ۱۰۸ ذیل ملکائیه). و او مؤسس مذهب اریانوسیه است.