[ اُ ] (اِخ) (ابن البیطار). اُریباسیُس. اُریباسیوس. (الجماهر بیرونی) (تاریخ الحکمای قفطی) (الفهرست) (عیون الانباء) (ابن البیطار) (ذخیرهٔ خوارزمشاهی). طبیبی یونانی در مائهٔ چهارم میلادی. وی از پیوستگان یولیانوس عظیم الروم بود. مولد وی فرغامس در حدود ۳۲۵ م. و وفات در حدود ۴۰۰ م. وی تلمیذ زِنُن قبرسی است. یولیانوس او را با خود بناحیت گُل برد (۳۵۵) و چون بامپراطوری رسید (۳۶۱) اریباسیوس را ضابط مالیهٔ قسطنطنیه کرد. پس از مرگ یولیانوس (۳۶۳)، والنتینین و والانس، او را مورد بی اعتنائی قرار داده تبعید کردند. وی در میان برابره شهرتی بسیار کسب کرد و بدین جهت امپراطوران او را احضار کردند. او راست: دائرةالمعارف طبی عصر بنام «مجموعهٔ فنون طب». سونپسیس که خلاصهٔ مجموعهٔ اول است (۱۵۵۴). اپریستا یا ادویه ای که تهیه آنها سهل است (۱۵۵۸) و نیز اشتباهاً کتابی در باب قواعد بقراط بزبان لاتینی بدو نسبت کرده اند که در پاریس ۱۵۳۳ منتشر شده. وی غدد ترشح زیر زبان را کشف کرد. از کتب اریباسیوس ظاهراً بعربی بسیار نقل شده است و متطببین ما از جمله صاحب ذخیرهٔ خوارزمشاهی و ابن البیطار از اقوال او بسیار نقل کنند. مؤلفین اسلامی دو «اریباسیوس» را یاد کرده اند: اریباسیوس طبیب اسکندرانی پس از یحیی النحوی در آغاز رواج شریعت اسلامیه در دیار مصر و او فاضل و در صناعت طب مصنف بود. او راست عدّه ای کنانیش که در بین اهل این صناعت مشهور است و اریباسیوس بصاحب الکنانیش معروف است. (تاریخ الحکماء قفطی ص ۵۶). و او همان طبیب یولیانوس است و ابن ابی اصیبعه گوید او راست: کتاب الی ابنه اسطاث. تسع مقالات. کتاب مزج الاحشاء. مقالة کتاب الادویة المستعملة. کتاب السبعین مقالة. (عیون الانباء ج ۱ ص ۱۰۳). و رجوع بهمان کتاب ج ۱ ص ۱۰ و ۸۷ و ج ۲ ص ۱۰۰ شود. || اریباسیوس دیگر معروف به قوابلی، و از آنرو بدین نام خوانده شده که بیماریهای زنان به او رجوع میشد. و نام او را ابن بختیشوع یاد کرده است. (تاریخ الحکماء قفطی ص ۵۶). و رجوع بعیون الانباء ج ۱ ص ۱۰۳ شود.