معنی و تعریف
[ اَ طُ رِ ] (اِخ) نام سنجاقی در
شمال شرقی ولایت خداوندگار و آن از طرف
غرب محدود است به بروسه و از جانب شمال
و شمال شرقی به ازمید و از سمت جنوب و
جنوب شرقی به کوتاهیه، و از جنوب غربی
بکوه کشیش و از جنوب بکوه دومانیج ممتد
است و رود سقاریه با رود اروا و گوگ سو در
آنجا بهم پیوسته بسوی ازمید جاری شوند.
اراضی این ناحیت بسیار حاصلخیز است و
دره های باطراوت و مراتع خوب و
جنگل های بزرگ دارد. سطح آن ۱۱۱۵۰
هزار گز مربع و سکنهٔ آن ۱۲۵۸۵۰ تن است
که دو ثلث آنان مسلمان و مابقی ارمنی باشند
و معدودی یونانی نیز آنجا هستند که بزبان
ترکی تکلم میکنند. محصولات آن ابریشم و
توتون و تریاک و انگور و دیگر انواع
میوه هاست و چون درختهای توت بسیاری
در آنجاست برای تربیت کرم ابریشم
استعدادی تمام دارد و بعضی کارخانه های
صنایع محلی دارد که پارچه های ابریشمین
بافند و در آنجا آبهای معدنی بسیار هست و
مشهورترین آنها در قضای اینه گول موسوم به
آب چیقان چیتلی است و در قضای سکود
معدن ذغال سنگ هست و نیز معادن انتیمون و
آهن یافت میشود و مساجد متعدد دارد و
بدانجا کتابخانه ای است و قبور عدهٔ
بسیاری از اشخاص بزرگ در آن سنجاق
است. قصبهٔ سکود مقرّ ارطغرل غازی و منشأ
و مولد سلطان عثمان خان است و دارای ۴
قضا و ۷ ناحیت است و قضاهای آن عبارت
است از: بیله جک، اینه کول، سکود، ینی شهر
و نواحی آن: لفکه، کول بازاری، دومانیج،
پازارجق، ینی چه کوی و ازنیق. (قاموس
الاعلام ترکی).