معنی و تعریف
[ اَ ] (ع اِ) جِ دُبر و دُبُر، بمعنی آینده پس
و سپس و پشت و آخر هر چیز و ازپس آینده.
- ادبارالسجود؛ سنت شام :
{/B«...وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ قَبْلَ طُلُوعِ اَلشَّمْسِ
وَ قَبْلَ اَلْغُرُوبِ `وَ مِنَ اَللَّیْلِ فَسَبِّحْهُ وَ
أَدْبََارَ اَلسُّجُودِ». ۵-۲۱۵۰:۳۹-۴۰/}(قرآن ۵۰/۳۹ و
۴۰)؛
و تسبیح کن بحمد پروردگارت
پس از مطلع آفتاب و پیش از غروب و از
شب پس تسبیح کن او را و عقبهای سجده. و
ادبارالسجود روایت کردند از حضرت
امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب صلوات اللََّه و
سلامه علیه و عمربن الخطاب و ابوهریرة و
حسن بشری و نخعی و شبعی و اوزاعی که
ادبارالسجود مراد دو رکعت پیش صبح است
که آنرا رکعتی الفجر گویند سنّت نماز بامداد و
عبداللََّه عباس روایت کرد از حضرت رسول
صلی اللََّه علیه و آله و سلم که این دو رکعت
است از پس نماز شام پیش از آنکه سخن
گوید دو رکعت اول یکبار الحمد و یکبار قل
یاایهاالکافرون و دو رکعت دوم یکبار الحمد
و یکبار قل هواللََّه احد. مقاتل گفت وقتش
چندانست تا شفق فرونشده باشد. مجاهد
گفت تسبیح است که در عقب نمازهای فرض
کنند. ابن زید گفت نوافلست از قضاء فرایض
و گفتند ادبارالسجود دو رکعت نماز پیش از
صبح و ادبارالنجوم دو رکعت نماز است پس
از نماز شام. قراء در این لفظ خلاف کردند.
ابوعمرو و یعقوب و عاصم و کسائی اَدبار
خواندند بفتح الف و دیگر قراء بکسر الف
خواندند علی المصدر. قرائت اول علی جمع
دبر. (تفسیر ابوالفتوح چ ۱ ج ۵ ص ۱۴۲).
- ادبارالشهر؛ آخرهای ماه: جئتک
ادبارالشهر و فی ادبارالشهر؛ آمدم ترا آخر ماه.
(منتهی الارب).
|| (ص، اِ) جِ دَبره. ستوران ریش پشت.