معنی و تعریف
[ اَ ] (اِخ) خنوخ. گویند همان
ادریس است و صحف او سی صحیفه بوده
است. (ابن الندیم). نام ادریس علیه السلام.
(مجمل التواریخ والقصص ص ۸۹، ۱۸۳،
۲۲۸، ۲۸۸ و ۴۳۲) (سروری) (برهان)
(فرهنگ خطی). قفطی در تاریخ الحکماء آرد:
و هو [ ادریس ] عندالعبرانیین خنوخ و عُرّب
اخنوخ و سماه اللََّه عزّ و جل فی کتابه العربی
المبین، ادریس. (تاریخ الحکماء چ لیپسک
ص ۲). و ابن ابی اصیبعه گوید: و اما هرمس
هذا، فهو هرمس الاول و لفظه ارمس و هو اسم
عطارد و یسمی عندالیونانیین اطرسمین و
عندالعرب ادریس و عندالعبرانیین اخنوخ و
هو ابن یاردبن مهلائیل بن قینان بن انوش بن
شیث بن آدم علیه السلام و مولده بمصر فی
مدینة منف منها قال (ابوالوفاء المبشربن
فاتک) و کانت مدته علی الارض اثنتین و
ثمانین سنة و قال غیره ثلاثمائة و خمساً و
ستین سنة. (عیون الانباء ج ۱ ص ۱۶). نام
عبرانی ادریس علیه السلام. (قاموس الاعلام).
هرمس الهرامسهٔ صابئین. (نخبةالدهر
دمشقی). اخنوخ بر وزن مطبوخ، نام ادریس
پیغمبر علیه السلام است و او را هرمز و
هرمس گفته اند که بمعنی اورمزد آمده که نام
خدا و نام ستارهٔ مشتری است و او در علم و
فضل و حکمت و سلطنت و پیغمبری مرتبهٔ
جامع داشته و او را اوریای سوم خوانند یعنی
معلم و مدرس ثالث زیرا که اوریای اول
حضرت آدم و دوم حضرت شیث نبی بوده بعد
از دو صد سالی از فوت آدم او بر خلق مبعوث
و دوختن و نوشتن از او ظاهر شده و بفلک
عروج کرده از جمله روایات ابن عباس در
محاضرات آورده که یکصد و چهار کتاب و
کتب نازل شده و چندین صحف بر انبیا نزول
یافته از آن جمله بر شیث پنجاه صحیفه و بر
ادریس سی صحیفه و بر ابراهیم ده صحیفه و
بر موسی پیش از توراة بدفعهٔ واحده و زبور بر
داود و انجیل بر عیسی و قرآن مبارک مجید بر
خاتم الانبیاء صلی اللََّه علیه و آله و سلم نزول
یافته نامهٔ پارسی در مخاطبات با نفس خود
ازو دیده ام که بابا افضل الدین کاشی ترجمه
کرده و بعد از وی دو حکیم بزرگوار را هرمس
خوانده اند. ثانی از بابل و ثالث از مصر بوده
است. چنان معلوم شده که اخنوخ عبری است
و هرمس رومی و ادریس عربی و اورمزد
فارسی. (آنندراج):
کجا نامش اخنوخ خوانی همی
دگر نامش ادریس دانی همی.اسدی.
چنان کرد فرزانه زان مرد یاد
کز اخنوخ پیغمبرش بد نژاد.اسدی.
|| پسر ادریس بن ماردبن مهلائیل بن
قینان بن انوش بن شیث بن آدم است.
|| نام اکبر اولاد قابیل بن آدم ابوالبشر (ع
مص) است و نیز نام چند تن دیگر که در توریة
آمده است. (قاموس الاعلام).
|| انوش بن قینان. (دمشقی). || نام
نوح پیغمبر. (مؤید الفضلاء از شرفنامه)
(برهان). رجوع به هرمس و هرمس مثلث و
هرمس الهرامسه و ادریس شود.