[ اِ ] (اِخ) سارک (؟). حاکم سمرقند. خوندمیر در حبیب السیر آورده: در سنهٔ ست و خمسین (۵۶ هـ . ق.) معاویة عبیداللََّه بن زیاد را از حکومت خراسان عزل کرده زمام سرانجام آن ولایت را در قبضهٔ اختیار سعیدبن عثمان بن عفان نهاده و سعید بخراسان رفته بعد از ضبط آن حدود لشکر بماوراءالنهر کشیده نخست قصد تسخیر بخارا نموده... سعید بعد از فیصل مهم بخارا لوای ظفرانتما بصوب سمرقند برافراخت و والی آن ولایت که او را اخشید سارک می گفتند در شهر متحصن گشته سعید ظاهر آن بلده را معسکر ساخت و آغاز محاصره کرد و چند نوبت میان اهل اسلام و اصحاب کفر و ظلام محاربات سخت اتفاق افتاد و قثم بن عباس رضی اللََّه عنه در بعضی از آن معارک بسعادت شهادت رسید و قثم بحسب صورت مشابه حضرت خاتم الانبیاء (ص) بود و در تاریخ احمدبن اعثم کوفی مذکور است که چون سعید دانست که فتح سمرقند بجنگ تسخیرپذیر نیست مایل صلح گشت و بعد از آن آمدوشد نواحیان (؟) مقرر شد که اخشید مبلغ پانصدهزار درهم بمسلمانان دهد و یکروز دروازهٔ شهر را بازگذارند تا سعید بدانجا درآمده از دروازهٔ دیگر بیرون رود و سعید مال مصالحه گرفته بسمرقند خرامید و حسب المقرر مراجعت نمود. (حبط ج ۱ صص ۲۳۹ -۲۴۰).