[ اَ مَ ] (اِخ) حاکم نشین ناحیتی است بهمین نام در هندوستان تابع حکومت بمبئی. این شهر در کنار نهر سابرمتی در پنجاه میلی شمال خلیج کمبای و ۳۰۹ میلی شمال بمبئی است در ۲۳ درجه و یک دقیقهٔ عرض شمالی و ۷۲ درجه و ۴۲ دقیقهٔ طول شرقی و محیط آن شش میل است. در سال ۱۹۰۱ م. جمعیت آن ۱۸۵۸۹۹ تن بود که خمس آنان مسلمانان بودند. مساحت ناحیهٔ احمدآباد ۳۸۱۶ میل مربع (و یا ۹۸۸۳ کیلومتر مربع) و جمعیت آن ۷۹۵۹۶۷ تن است. شهر احمدآباد را احمدشاه گجراتی بسال ۸۳۰ هـ . ق. / ۱۴۱۱ م. بنا کرد و آنرا حصار و قلعه های سخت استوار است و رونق این شهر در زمان محمد اکبر و جانشینان وی رو بفزونی نهاد و بدانجا رسید که در قرن ۱۷ میلادی زیباترین شهرهای هندوستان گردید و بتجارت نیل و پنبه و تریاک و صنایع زرین و سیمین و حریربافی و منبت کاری شهرتی بسزا داشت و هنگامی تحت حکومت قبیلهٔ مهرات درآمد (۱۲۳۵ هـ . ق.) و این قبیله اطاعت انگلیسان را گردن نمی نهادند تاکار این شهر و ناحیه بخرابی کشید و راه انحطاط پیمود و در سال ۱۸۱۸ م. بتصرف انگلیسان درآمد. گویند احمدآباد را هزار مسجد و هر مسجد را دو مناره بود، و بزرگترین آنها مسجد سلطان احمد است، و نیز ۳۶۰ محله داشته است و تا شهر محمودآباد که اکنون ده میل از آن فاصله دارد ممتد می شده است. این شهر از زلزله ای که بسال ۱۲۳۵ هـ . ق. دچار آن شد آسیب دید و اکنون مساجد و مزاراتی از دو قرن ۱۵ و ۱۶ میلادی در آنجا دیده میشود که بسیاری از آثار صنایع قدیم اسلامی در آن برجاست و سه مسجد زیبای آن هنوز برپا باشد یکی از آنها مسجد هند است و همچنین است مسجد سوجات خان و از بناهای قابل ذکر، آتشکده و برج سکوت است اطراف آن نیز زیبا و دلکش می باشد و در پنج میلی شهر مسجدی است بصورت خانهٔ کعبه. (از ذیل معجم البلدان ج ۱ ص ۱۵۳ و دائرةالمعارف اسلام ج ۱ ص ۲۰۹).