[ لِ ] (اِخ) سلسله ای از ملوک و امرای ایرانی نژاد در گرگان، از سال ۳۱۶ تا ۴۳۴ هـ .ق . مؤسس این سلسله مرداویج (مرداویز)بن زیار که خود را از اعقاب پادشاهان قدیم میشمرد در جرجان علم استقلال برافراشت و اصفهان و همدان را نیز بحیطهٔ تصرف آورد و در سالهای ۳۱۶ تا ۳۱۹ ایران غربی را تا حوالی حلوان مسخر کرد. آل بویه نخست در خدمت او بودند و علی بن بویه از دست او حکومت کرج داشت. مرداویج صورةً فرمان خلفای عباسی را گردن نهاده بود و برادر او وشمگیربن زیار نسبت به سامانیان نیز اظهار انقیاد میکرد. پس از آنکه آل بویه به سال ۳۲۰ استقلال یافتند اقتدار زیاریان بجرجان و طبرستان محدود شد، و این سلسله را غزنویان منقرض کردند. مردوایج بن زیار (۳۱۶-۳۲۳)، ابومنصوربن وشمگیر ملقب بظهیرالدوله (۳۲۳-۳۵۶)، بیستون (۳۵۶-۳۶۶)، شمس المعالی قابوس معروفترینِ افراد این سلسله (۳۶۶-۴۰۳)، انوشیروان (دارا؟) (۴۲۰-۴۳۴).