[ اَ مَ ] (اِخ) ابن محمدبن یوسف الخطی، اصلاً البحرانی المقابی، منشأً و تحصیلاً. صاحب روضات الجنات بنقل از شیخ یوسف بحرانی آرد که: وی علامه ای فهامه و زاهدی عابد و پرهیزکاری بزرگوار بود و در معقول و منقول و اصول و فروع متبحر بود و آثار او که با دقت نظر و حدت خاطر و فصاحت و بلاغت تنظیم شده بر علو مرتبهٔ او در علم و دانش شاهدی عدل است و گوید بعقیدهٔ من او افضل علماء بحرین است و صاحب ذخیره برای مذاکره و استفاده هفته ای دو روز با وی خلوت میکرد و نیز هنگامی که محقق خونساری در اصفهان بخانهٔ وی فرود آمده بود، هفته ای چند شب با اوخلوت میداشت. مجلسی، در اجازه ای که احمدبن محمد را نوشته است، بعد از ذکر برخی از القاب او، گوید: «فوجدته بحراً زاخراً فی العلم لایساجل و القیته حبراً ماهراً فی الفضل لایفاضل» و او شیخ شیخ سلیمان بن عبداللََّه ماحوزی بحرانی صاحب بلغةالرجال است و این شیخ سلیمان از او روایت میکند. او راست: ریاض الدلائل و حیاض المسائل در فقه و صاحب ریاض المسائل فی شرح النافع نام کتاب خود را از او گرفته است. رسالة فی عینیة صلوة الجمعة و آن را در ردّ رسالهٔ سلیمان بن علی بن ابی ظبیهٔ شاخوری نوشته است. رسالة فی استقلال الأب بولایة البکر الرشید. رسالتان فی المنطق. رسالة فی البداء و غیرها. و او با دو برادر خود، در حیات پدر، بسال ۱۱۰۲ هـ .ق . بمرض طاعون بعراق درگذشت و در جوار تربت کاظمین مدفون شد. رجوع به ص ۲۴ و ۳۰۶ روضات الجنات شود.