[ اَ مَ ] (اِخ) ابن عبدالقادربن احمدبن مکتوم بن احمدبن محمدبن تسلیم بن محمد قیسی حنفی. ملقب بتاج الدین و مکنی به ابومحمد و ابن مکتوم. فقیه لغوی نحوی. علامه سیطوی در طبقات صغری از درر نقل کند که مولد احمد در آخر ذی الحجة سال ۶۸۲ هـ . ق. بود. او نحو را از بهاءبن النحاس فراگرفت و روزگاری دراز ملازمت ابوحیان کرد و از سروجی و غیر او نیز او را استفاداتی است. سپس بشنودن حدیث اقبال کرد و در این معنی گوید: و عاب سماعی للحدیث بعیدما کبرت اناس هم الی العیب اقرب و قالوا امام فی علوم کثیرة یروح و یغدو سامعاً یتطلب فقلت مجیباً عن مقالتهم و قد غدوت لجهل منهم اتعجب اذا استدرک الانسان ما فات من علا فللجزم یغری لا الی الجهل ینسب. و از او بسیار روایت کنند و از جمله کسان که از او روایت کرده اند ابن رافع است که ذکر احمد را نیز در معجم خویش آورده است و او را تصانیف نیکو است از قبیل: الجمع بین العباب و المحکم فی اللغة. و شرح الهدایة فی الفقه. و کتاب المجمع المثناة فی اخبار اللغویین و النحاة در ده مجلد. و شرح کافیهٔ ابن حاجب. و شرح شافیهٔ ابن حاجب. و شرح الفصیح ثعلب. و کتاب الدر اللقیط من البحر المحیط در چند مجلد و آن اختصار تفسیر استاد او ابوحیان است. تلخیص تاریخ کبیر ابن قفطی. و التذکرة در لغت در سه مجلد و آنرا به نام قید الاوابد نامیده. وفات او در سال ۷۴۹ بود. و رجوع به ابن مکتوم احمد... شود.