معنی و تعریف
[ اَ رَ ] (اِخ) علی بن المغیرة الاثرم
مکنی به ابوالحسن، صاحب اصمعی و
ابوعبیده. او از جماعتی از علماء و هم از
فصحای اعراب روایت دارد و نیز کتب
ابوعبیده و اصمعی را روایت کرده است. (از
ابن الندیم). و صاحب معجم الأدباء آرد: وی را
کتب مصححه ای بوده است که آن کتب را بر
علماء خوانده و متضمنات آنها را ضبط کرده
است. او درک صحبت ابوعبیده و اصمعی کرد
و از آن دو لغت و ادب فرا گرفت. وفات او به
سال ۲۳۲ هـ .ق .، سال وفات واثق بود. او
راست از کتب: کتاب النوادر. کتاب غریب
الحدیث. و ابومسحل عبدالوهاب گوید که
اسماعیل بن صبیح کاتب در ایام رشید
ابوعبیده را به بصره خواند و اثرم را نیز حاضر
آورد و اثرم در این وقت شغل وراقی
می ورزید و وثاقی در خانهٔ خود معلوم کرد و
او را در آنجا بنشاند و در بروی ببست و کتب
ابوعبیده را به او داد و گفت تا آنها را نسخت
کند و من با جماعتی از اصحاب نزد اثرم
می رفتیم و او کتاب و ورقی سفید بما میداد و
میگفت آن را استنساخ کنید و شتاب میکرد و
وقت تعیین میکرد که در چند ساعت ما باید
آن استنساخ بعمل آریم و ما چنین میکردیم و
خود اثرم نزد ابوعبیده تلمذ میکرد و ابوعبیده
نسبت بکتب خویش سخت ضنّت داشت و
اگر میدانست که اثرم نسبت بکتب او چه
میکند البته او را منع میکرد و اثرم شعر نیز
میگفت و از جملهٔ اشعار اوست:
کبرت و جاء الشیب و الضعف والبلی
و کل امری ء یبلی اذا عاش ما عشت
اقول و قد جاوزت تسعین حجة
کأن لم أکن فیها ولیداً و قد کنت
و أنکرت لما ان مضی جل قوتی
و یزداد ضعفاً قوتی کلما زدت
کأنی اذا أسرعت فی المشی واقف
لقرب خطی مامسها قصر وقت
و صرت أخاف الشی ء کان یخافنی
أعد من الموتی لضعفی و مامت
و أسهر من برد الفراش و لینه
و ان کنت بین القوم فی مجلس نمت.
رجوع به معجم الادباء چ مارگلیوث ج ۵
ص ۴۲۱ و ۴۲۲ شود.