[ اَ سِ ] (اِخ) خوارزمشاه. ابن محمد ملقب به قطب الدین یا علاءالدین ابن نوشتکین. سیمین خوارزمشاه. و او استقلال خود را اعلام کرد ولی در سال ۵۳۳ هـ . ق. مغلوب سلطان سنجر شد و بار دیگر طغیان کرد و خود را پادشاه خواند و قلمرو خود را تا حدود شهر جند و شط سیحون بسط داد. سلطنت او از ۵۲۱ تا ۵۵۱ بود: قطب دین اتسز غازی که برفعت قدرش هست با کنگرهٔ چرخ برابر گشته. رشید وطواط. ابوالمظفر خورشید خسروان اتسز که از صواعق خشمش کند کران آتش.رشید وطواط. خورشید خسروان ملک اتسز که ذات او در علم چون علی شد و در عقل چون عقیل. ادیب صابر. عوفی در لباب الألباب ضمن ترجمهٔ سلطان علاءالدنیا والدین ملک الجبال حسین بن حسین عباسی غوری آرد: او را اشعار پادشاهانه است و لطایف ملکانه و شعر او مدوّن است و دیوان او و دیوان سلطان اتسز در یک جلد در کتابخانهٔ سرد و آبدار سمرقند مطالعه افتاده است. رجوع به لباب الالباب ج ۱ ص ۳۵ و ۳۸ و۸۱ و ۸۵ و ج ۲ ص ۱۱۷ و ۱۱۸ و آتسز یا اَتسز قطب الدین شود.