[ اَ بَ نِ اَ جَ رَ وَ ] (اِخ) یا امرای زنگی (۵۲۱ -۶۴۸ هـ . ق.). اتابک عمادالدین زنگی پسر آق سنقر حاجب یکی از غلامان ترک ملکشاه بود که از سال ۴۷۸ تا ۴۸۷ هـ . ق. در حلب از جانب تتش نیابت می کرد و در آخر کار بر او قیام کرد و اسیر شد. زنگی در سال ۵۲۱ هـ . ق. به حکومت عراق و بغداد منصوب گردید و در همین سال موصل و سنجار و الجزیره و حران نیز ضمیمهٔ حکومت او شد و سال بعد حلب و سایر بلاد شام هم بر آنها افزوده گشت. اشتهار عمدهٔ عمادالدین زنگی به جهاد اوست در مقابل صلیبیون و او در واقع پیشقدم سلطان صلاح الدین بشمار می رود. بعد از مرگ زنگی ممالک او به دو پسرش نورالدین محمود و سیف الدین غازی رسید. نورالدین در شام مثل برادر به جلوگیری از عیسویان می پرداخت و سیف الدین در موصل و الجزیره حکومت می کرد. بعد از این دو برادر شعبهٔ شامی خاندان زنگی بتدریج از میان برفت ولی شاخهٔ جدیدی از آن در سنجار پیدا شد و یک شعبه نیز در الجزیره به ظهور رسید. شاخهٔ سنجار را در سال ۶۱۸ هـ . ق. ایوبیان از میان برداشتند. شعب دیگر این خاندان به دست لؤلؤغلام و وزیر آخرین اتابک زنگی موصل منقرض شد و چون مغول بر الجزیره و شام zzzدست یافتند، جمیع شاخه های خاندان زنگی را قلع کردند. رجوع به اتابکان موصل و اتابکان شام و اتابکان سنجار و اتابکان الجزیره و رجوع به طبقات سلاطین اسلام صص ۱۴۳ -۱۴۶ و رجوع به ارتقیه و ارتقیهٔ کیفا و ارتقیهٔ ماردین شود.