[ اَ شِ ] (اِخ) عبدالسلام بن محمد الجبائی المعتزلی. او در سال ۳۱۴ هـ . ق. به بغداد رفته و به سال ۳۲۱ درگذشت. وی از متکلمین معتزله است. او ذکی نیکودریافت، ثاقب الفطنة سخن آفرین و مسلّط بر سخن بود و از اوست: کتاب الجامع الکبیر. کتاب الابواب الکبیر. کتاب الابواب الصغیر. کتاب الجامع الصغیر. کتاب ألانسان. کتاب العوض. کتاب المسائل العسکریات. کتاب النقض علی ارسطالیس فی الکون والفساد. کتاب الطبایع و النقض علی القائلین بها. کتاب الأجتهاد. (ابن الندیم). و کنیت پدر او ابوعلی بوده است و در بعض آثار نسب ابوهاشم را چنین ذکر کرده اند: عبدالسلام بن علی بن محمد [ شاید ابی علی محمد ] بن عبدالوهاب جبائی. و ابن خلکان گوید: مولد او به سال ۲۴۷ بود و او در بغداد میزیست و هم بدانجا درگذشت. و در مقابر البستان از جانب شرقی جسد او بخاک سپردند و پیروان او را بهشمیّه نامند. رجوع به بهشمیه شود. و ابن هیثم حکیم را کتابی است در ردّ بعض اقوال او. و قفطی در تاریخ الحکماء در ذیل کتاب السماء و العالم ارسطو آرد که: و لأبی هاشم الجبائی علیه کلام و ردود سماه التصفّح. بطل فیه قواعد ارسطوطالیس و اخذه بالفاظ زعزع بها قواعدها التی اسسها و بنی الکتاب علیها. و او از مردم جُبّاء روستائی به خوزستان بود و بقول حموی در کتاب المشترک جباء کوره و بلده ای است صاحب قری و عمارات و سمعانی گوید: قریه ای است از قراء بصره و جماعتی از علماء بدانجا منسوبند. رجوع به ابن خلکان ج ۱ ص ۳۱۷ و نیز رجوع به ابوعلی جبائی و روضات الجنات ذیل ترجمهٔ ابوعلی جبائی شود.