[ اَ مَ ] (اِخ) حفده. محمدبن اسعدبن محمدبن الحسین بن القاسم العطاری الطوسی الأصل معروف به حفده و ملقب به عمدةالدین فقیه شافعی نیشابوری. او فقیهی فاضل و واعظی فصیح و اصولی بود، به مرو نزد علی بن ابی بکر محمدبن منصور سمعانی والد حافظ مشهور فقه آموخت و از آنجا بمروالروذ شد و تلمذ قاضی حسین بن مسعود الفرّاء معروف به بغوی صاحب شرح السنة و التهذیب کرد، سپس منتقل به بخارا گردید و شاگردی برهان الدین عبدالعزیزبن عمر بن مازة الحنفی کرد سپس به مرو بازگشت و مجلس تذکیری او را منعقد کردند و مدتی بدانجا بزیست و در فتنهٔ غز که به سال ۵۴۸ هـ . ق. بود به عراق شد و از آنجا به آذربایجان و الجزیره و سپس بموصل رفت و مردم بشنیدن وعظ او اجتماع کردند و حدیث از وی شنیدند و از امالی اوست: مثل الشافعی فی العلماء مثل الشمس فی نجوم السماء قل لمن قاسه بغیر نظیر ایقاس الضیاء بالظلماء. و روزی بر منبر این ابیات گفت: تحیّة صوب المزن یقرؤها الرعد علی منزل کانت تحلّ به هند نأت فاعرناها القلوب صبابة و عاریة العشاق لیس لها ردّ. و مجالس وعظ او از نیکوترین مجالس بود. وفات وی بشهر ربیع الآخر به سال ۵۷۱ هـ . ق. در تبریز روی داد و بعضی رجب سال ۵۷۳ گفته اند و حفده بفتح حاء مهمله و فاء و دال مهمله است و با کثرت تجسسی که کردم ندانستم از چه روی ویرا حفده میخوانده اند - انتهی. (نقل به اختصار از ابن خلکان). و ظاهراً خاقانی قصیده ای بمطلع ذیل: آن پیر ما که صبح لقائی است خضرنام هر صبح بوی چشمهٔ خضر آیدش ز کام را در رثای او گفته و در آن ضمن گوید: او سورهٔ حقایق و من کمتر آیتش زانم بنامه آیت حق کرده بود نام. و رجوع به ابومنصور محمد عمدةالدین... شود.