معنی و تعریف
[ اَ عَ مْ رْ ] (اِخ) دانی. عثمان بن
سعیدبن عثمان بن سعیدبن عمر الاموی
المقری القرطبی الدانی. مولد او سال ۳۷۱
هـ . ق. به قرطبه و مسکن و منشأ وی دانیه بود.
او برای کسب علوم وقت به بسیاری از بلاد
اندلس و دیار مشرق سفر کرد و در ۳۹۷
چندی بقیروان بود و بشوال همان سال به مصر
رفت و یک سال اقامت گزید و سپس بزیارت
بیت اللََّه شد و در ذی القعدهٔ ۳۹۹ به اندلس
بازگشت. او از اساتید کثیره حدیث و قراآت
فرا گرفت و از آن جمله اند: عبدالعزیزبن جعفر
فارسی و حسن بن عنبون و خلف بن خاقان
مصری و ابوالفتح فارس بن احمد و ابومسلم
کاتب و عبدالرحمن بن عثمان القشیری و
حاتم بن عبداللََّه و امام ابوالحسن قابسی. و نیز
او را شاگردان بسیار بود مانند ابوداودبن نجاح
و مفرج اقفالی و خلف بن ابراهیم طلیطلی و
احمدبن محمدبن عبداللََّه خولانی و ابوالعباس
احمدبن عبدالملک بن ابی حمزه. صاحب
نفخ الطیب گوید ابومحمد عبیداللََّه حجری گفته
است که بعض شیوخ می گفتند: در روزگار
حافظ ابی عمرو دانی و پس از روزگار او
هیچکس در حفظ و تحقیق بپایهٔ او نرسید و
خود ابوعمرو میگفت هرچه شنیدم نوشتم و
آنچه نوشتم از بر کردم و هرچه از بر کردم
فراموش نکردم. و هم در حق او گفته اند:علم
قراآت و اتقان قرآن بدو منتهی گشت و قرایان
در برابر تصانیف او خاضع و بصحت نقل وی
در قراآت و رسم و تجوید و وقف و ابتداء
واثقند. و ابن بشکوال گوید: ابوعمرو یکی از
ائمهٔ علم قرآن و روایات و تفسیر و معانی و
طرق و اعراب آن است و او را بحدیث و طرق
و اعراب و اسماء رجال آن معرفتی بکمال
است و علاوه بر اینها او دیندار و فاضل و
پرهیزکار و بر طریقت سنت است -انتهی.
ابوعمرو مالکی مذهب بود. و وی را نزدیک
یکصدوبیست مصنف است و آن جمله است:
کتاب مقنع. کتاب تیسیر و کتاب جامع البیان
فی القراآت السبع و کتاب التحدید فی الاتقان
و التجوید. کتاب تنبیه علی النقط و الشکل و
کتاب الاقتصاد فی رسم المصحف و کتاب
المحتوی فی القراآت الشاذ و کتاب طبقات
القراء و کتاب الوقف و الابتداء و به سال ۴۴۴
هـ . ق. در شهر دانیه درگذشت. و رجوع به
عثمان... شود.