معنی و تعریف
[ اَ عَ لیِ ] (اِخ) محمد
المظفربن ابوالحسن محمدبن ابراهیم بن
سیمجور دواتی. یکی از امرای دولت سامانی.
وی از دست سامانیان پس از پدر خویش
ابوالحسین امارت مغرب خراسان داشت و
میان وی و فائق حاکم هرات محارباتی روی
داد و در آخر قائق منهزم گشت و امارت
تمامی خراسان از جانب نوح بن منصور بدو
دادند لکن چنانکه باید نسبت بنوح بن منصور
راه اطاعت نمیرفت و نوح از وی
رنجیده خاطر بود و از اینرو در جنگهائی که
میان او و بغراخان درگرفت بوعلی امیر نوح
را مساعدت نکرد و پادشاه سامانی سبکتکین
غزنوی را بدفع وی فرستاد ابوعلی در این
جنگ مغلوب شد (۳۸۴ هـ . ق.) و بفخرالدولهٔ
دیلمی پناهید و بار دیگر با سپاهی عازم
خراسان گشت به سال ۳۸۵ هـ . ق. و با محمود
غزنوی در ظاهر نشابور مصاف داد و محمود
در آن جنگ مغلوب گشت و باز در نزدیکی
طوس با سبکتکین محاربه در پیوست و سپاه
ابوعلی بپراکندند و وی بکلات گریخت و
چندی در بلاد متواری بود تا امیر نوح وی را
دستگیر کرده نزد سبکتکین فرستاد و
سبکتکین وی را محبوس ساخت تا آنگاه که
در حبس درگذشت. رجوع بترجمهٔ
تاریخ یمینی و تاریخ بیهقی صص ۱۹۶ -
۲۰۵ و حبیب السیر چ طهران ج ۱ صص ۳۲۸
- ۳۳۶ و ۳۵۴ و انساب سمعانی کلمهٔ
سیمجور شود. و آنگاه که ابوعلی سیمجور در
جنگ با سبکتکین منهزم گشت ابوالفتح بستی
این ابیات بگفت:
الم تر ما اتاه ابوعلی
و کنت اراه ذا رأی و کیس
عصی السلطان فابتدرت الیه
رجال یقلعون اباقبیس
و صیر طوس معقله فصارت
علیه الطوس اشأم من طویس.
ابوعلی سیمجور ممدوح ابوالفرج سگزی
استاد عنصری است و در لغت نامهٔ اسدی بیت
ذیل از ابوعلی سیمجور برای کلمهٔ سان شاهد
آمده است:
این جهان بر کسی نخواهد ماند
تا جهان بد نبد مگر زینسان.
و در نسخه ای از لغت نامهٔ مزبور قطعهٔ ذیل نیز
به سیمجور مطلق منسوب است و با سابقهٔ
انتساب بیت فوق به ابوعلی ظاهراً قطعهٔ ذیل
نیز از او باشد:
ای همچو پک پلید و چنو دیده ها برون
مانند آن کسی که مر او را کنی خبک
تا کی همی درآئی و گردم همی دوی
حقا که کمتری و فژاگن تری ز پک.
و رجوع به سیمجوریان و رجوع به ابراهیم
سیمجور و ابوالحسین سیمجور و ابوالقاسم بن
ابوالحسن سیمجور و ابوالحسن سیمجور
شود.