[ اَ عَ دِلْ لاه ] (اِخ) قرشی. محمدبن احمدبن ابراهیم الهاشمی الاندلسی. یکی از زهاد معروف. از مردم جزیرة الخضراء بأندلس در مائهٔ ششم. وی در بلاد مغرب به صحبت ششصد شیخ رسیده و از آنان چهارتن را برای اقتدای خویش گزیده است و آن چهارشیخ ابوالربیع و شیخ ابوالحسن بن طریف و شیخ ابوزید قرطبی و شیخ ابوالعباس جوزی بودند و جمعی کثیر بدو اقتدا کرده اند از قبیل شیخ ابوالعباس قسطلانی و غیره و ابوالعباس گفته های او را در جزوی گرد کرده است. ابوعبداللََّه سپس از اندلس به مصر و از آنجا به قدس رفته و تا آخر عمر به بیت المقدس اقامت داشته و ابن خلکان گوید: جماعتی از مردم مصر را دیدم که از او خوارقی حکایت میکردند و گویند که او بهر یک اصحاب خویش وعدهٔ ولایت یا منصبی عالی کرد و همه آن شد که او نوید کرده بود و در آخر عمر به علت جذام نابینا گشت و با نابینائی از چیزها که اخبار از آن رؤیت و مشاهدت خواهد آگاهی میداد از وی پرسیدند او چگونه بمرئیات آگاهی دارد؟ گفت همه تن من چشمهاست و با هر عضو که اراده کنم توانم دید و نقل است که گفت: سیروا الی اللََّه عُرجا مکاسیرفأن انتظار الصحة بطالة. و نیز گفت: من لم یدخل فی الأمور بلطف الأدب لم یدرک مطلوبه منها. و باز از او آورده اند که: من لم یراع حقوق الاخوان بترک حقوقه حرم برکة الصحبة. مدت زندگانی او ۵۵ سال بوده و بیت المقدس بذی الحجهٔ ۵۹۹ هـ . ق. درگذشت و در مسجد اقصی بر وی نماز کرده و بخاک سپردند و قبر او مزار است. رجوع به نفح الطیب و نامهٔ دانشوران ج ۲ ص ۷۳۲ شود.