[ اَ عَ دِلْ لاه ] (اِخ) راعی. شمس الدین محمّدبن اسماعیل الاندلسی. مولد او به سال ۷۸۰ هـ . ق. در غرناطه بود و منشأ وی نیز همان شهر است. و یکی از علمای نحو و عربیت و فقه و حدیث است و شعر نیز نیکو میگفت. و علوم ادبیه از ابوجعفر احمدبن ادریس اندلسی فرا گرفت و از ابوبکر عبداللََّه بن محمّدبن محمد معافری معروف به ابن عام و خطیب ابوعبداللََّه محمدبن علی بن حفار استماع حدیث کرد و کتاب خلاصةالباحثین و جرومیه را برصاحب فهرست کبیر محمدبن عبدالملک بن علی قیسی قرائت کرد و اجازهٔ روایت از ابوالحسن علی بن عبداللََّه جذامی و قاسم بن سعید و محمدبن ابراهیم بن عبدالرحمن بن امام و ابوعبداللََّه محمدبن مرزوق تلمسانی گرفت و هم از ابوبکر مراغی محمد طبری و کمال الدین بن خیر کندری فوائد جمه اخذ کرد و ابواسحاق ابراهیم بن عفیف و برهان بقاعی و حافظبن فهد از او روایت آرند. و به سال ۸۲۵ هـ . ق. بزیارت خانه شد و از آنجا بقاهره رفت و بدانجا متوطن گشت و از شهاب متولی و ابن جزری و حافظبن حجر و جمعی دیگر استماع حدیث کرد. و در مؤیدیه امامت و مجلس درس داشت. سخاوی قطعاتی از اشعار او نقل کرده است و از تألیفات اوست: شرح القواعد. انتصارالفقیر السالک لمذهب الأمام الکبیر مالک. شرح جرومیه. شرح الفیه. کتاب النوازل النحویه و در آخر عمر مبتلا به عمی گردید و به ذی حجهٔ ۸۵۳ هـ . ق. درگذشت.