حسابان 1

حسابان 1 | درس سوم: ویژگی‌های لگاریتم و حل معادله‌های لگاریتمی

صفحه ۸۸
سؤال 1

معادله‌های لگاریتمی زیر را حل کنید:
الف) \(\log_5(2x-1)=\log_5 x\) ب) \(\log_3(x-1)+\log_3\left(\frac{x}{2}+1\right)=2\) پ) \(\log x+\log(x+3)=1\)

پاسخ

الف) معادله را به صورت زیر می‌نویسیم:
\[\log_5(2x-1)=\log_5 x\]

چون پایهٔ دو لگاریتم برابر است، می‌توان نتیجه گرفت که عبارت‌های داخل لگاریتم برابرند:
\[2x-1=x\]
\[x=1\]

آزمایش جواب: با جای‌گذاری \(x=1\) داریم \(2x-1=1>0\) و \(x=1>0\). پس هر دو لگاریتم تعریف شده‌اند و جواب قابل قبول است.

جواب: \(x=1\)

ب) ابتدا دامنهٔ معادله را پیدا می‌کنیم. باید داشته باشیم:
\[x-1>0 \Rightarrow x>1 ,\qquad \frac{x}{2}+1>0 \Rightarrow x>-2\]
پس دامنه \(x>1\) است.

طبق ویژگی جمع لگاریتم‌ها با پایهٔ یکسان، داریم:
\[\log_3\left[(x-1)\left(\frac{x}{2}+1\right)\right]=2\]

چون \(2=\log_3 9\)، پس:
\[(x-1)\left(\frac{x}{2}+1\right)=9\]
\[\frac{(x-1)(x+2)}{2}=9\]
\[x^2+x-2=18\]
\[x^2+x-20=0\]
\[(x+5)(x-4)=0\]

ریشه‌ها \(x=-5\) و \(x=4\) هستند. چون دامنهٔ معادله \(x>1\) است، \(x=-5\) قابل قبول نیست.

آزمایش جواب: با \(x=4\) داریم \(x-1=3\) و \(\frac{x}{2}+1=3\). پس:
\[\log_3 3+\log_3 3=1+1=2\]
جواب درست است.

جواب: \(x=4\)

پ) دامنهٔ معادله را پیدا می‌کنیم. باید \(x>0\) و \(x+3>0\) باشد، پس \(x>0\).

با استفاده از ویژگی جمع لگاریتم‌ها داریم:
\[\log\left[x(x+3)\right]=1\]

چون \(1=\log 10\)، پس:
\[x(x+3)=10\]
\[x^2+3x-10=0\]
\[(x+5)(x-2)=0\]

ریشه‌ها \(x=-5\) و \(x=2\) هستند. چون \(x>0\) باید باشد، \(x=-5\) قابل قبول نیست.

آزمایش جواب: با \(x=2\) داریم \(x+3=5\) و:
\[\log 2+\log 5=\log(2\times 5)=\log 10=1\]
جواب درست است.

جواب: \(x=2\)

فعالیت‌های این فصل
همه فعالیت‌های «فصل ۳: توابع نمایی و لگاریتمی» اینجاست.
صفحه ۸۸