جواب کار در کلاس صفحه ۸۳ حسابان 1
بازگشت به صفحه کتاب۱. الف) نمودار سه تابع \(f(x) = \log_2 x\)، \(g(x) = \log_3 x\) و \(h(x) = \log_5 x\) در شکل زیر رسم شدهاند. ضابطه هریک را روی نمودار آن بنویسید.
ب) محل دقیق هریک از نقاط زیر را روی نمودار متناظرش نشان دهید.
\((4, 16)\) و \((2, 9)\) و \((1, 5)\)
پ) با توجه به نمودار \(y=\left(\frac{1}{2}\right)^x\) نمودار \(y=\log_{\frac{1}{2}} x\) را رسم کنید و سپس آنها را با هم مقایسه کنید.


الف) در شکل، هر سه منحنی از نقطهٔ \((1,0)\) میگذرند، زیرا \(\log_a 1=0\). برای \(x>1\) هرچه پایهٔ لگاریتم بزرگتر باشد، نمودار پایینتر است. بنابراین:
- منحنی بالایی (سبز) نمودار \(f\) است، زیرا \(f(16)=\log_2 16=4\).
- منحنی میانی (صورتی) نمودار \(g\) است، زیرا \(g(9)=\log_3 9=2\).
- منحنی پایینی (آبی) نمودار \(h\) است، زیرا \(h(5)=\log_5 5=1\).
ضابطهٔ هر تابع:
\[f(x)=\log_2 x, \qquad g(x)=\log_3 x, \qquad h(x)=\log_5 x\]
ب) نقطههای \((4,16)\)، \((2,9)\) و \((1,5)\) به این صورت روی هیچکدام از نمودارها نیستند، زیرا مثلاً \(\log_a 4\) برابر \(16\) نمیشود. اگر مختصات هر نقطه را جابهجا کنیم، یعنی \((16,4)\)، \((9,2)\) و \((5,1)\) بخوانیم، آنگاه نقطهها روی نمودارها قرار میگیرند. پس:
- \((16,4)\) روی نمودار \(f\) است، زیرا \(2^4=16\).
- \((9,2)\) روی نمودار \(g\) است، زیرا \(3^2=9\).
- \((5,1)\) روی نمودار \(h\) است، زیرا \(5^1=5\).
پ) نمودار \(y=\left(\frac{1}{2}\right)^x\) را در نظر میگیریم. چند نقطهٔ آن را میخوانیم:
\[\left(-2,4\right),\quad (-1,2),\quad (0,1),\quad \left(1,\tfrac{1}{2}\right),\quad \left(2,\tfrac{1}{4}\right)\]
برای رسم \(y=\log_{\frac{1}{2}} x\) قرینهٔ این نقطهها را نسبت به خط \(y=x\) پیدا میکنیم. یعنی مختصاتها را جابهجا میکنیم:
\[(4,-2),\quad (2,-1),\quad (1,0),\quad \left(\tfrac{1}{2},1\right),\quad \left(\tfrac{1}{4},2\right)\]
نمودار را با این نقطهها رسم میکنیم. در شکل، خط چین \(y=x\) و هر دو نمودار را میبینید.
مقایسه:
- هر دو تابع نزولی هستند.
- دامنهٔ \(y=\left(\frac{1}{2}\right)^x\) برابر \(\mathbb{R}\) و برد آن \((0,+\infty)\) است. دامنهٔ \(y=\log_{\frac{1}{2}} x\) برابر \((0,+\infty)\) و برد آن \(\mathbb{R}\) است.
- نمودار نمایی محور \(y\) را در \(1\) و نمودار لگاریتمی محور \(x\) را در \(1\) قطع میکند.
- دو نمودار نسبت به خط \(y=x\) قرینهاند.

فعالیت
|
صفحه ۷۲فعالیت
|
صفحه ۷۳کار در کلاس
|
صفحه ۷۵بدون عنوان
|
صفحه ۷۵کار در کلاس
|
صفحه ۷۶تمرین
|
صفحه ۷۷«فعالیت»
|
صفحه ۸۱کار در کلاس
|
صفحه ۸۳تمرین
|
صفحه ۸۵کار در کلاس
|
صفحه ۸۷فعالیت
|
صفحه ۸۸تمرین
|
صفحه ۹۰