جواب کار در کلاس صفحه ۸۳ حسابان 1

بازگشت به صفحه کتاب

حسابان 1

حسابان 1 | درس دوم: تابع لگاریتمی و لگاریتم

صفحه ۸۳
سؤال 1

۱. الف) نمودار سه تابع \(f(x) = \log_2 x\)، \(g(x) = \log_3 x\) و \(h(x) = \log_5 x\) در شکل زیر رسم شده‌اند. ضابطه هریک را روی نمودار آن بنویسید.

ب) محل دقیق هریک از نقاط زیر را روی نمودار متناظرش نشان دهید.

\((4, 16)\) و \((2, 9)\) و \((1, 5)\)

پ) با توجه به نمودار \(y=\left(\frac{1}{2}\right)^x\) نمودار \(y=\log_{\frac{1}{2}} x\) را رسم کنید و سپس آنها را با هم مقایسه کنید.

شکل سؤال 1شکل سؤال 1
پاسخ

الف) در شکل، هر سه منحنی از نقطهٔ \((1,0)\) می‌گذرند، زیرا \(\log_a 1=0\). برای \(x>1\) هرچه پایهٔ لگاریتم بزرگ‌تر باشد، نمودار پایین‌تر است. بنابراین:

  • منحنی بالایی (سبز) نمودار \(f\) است، زیرا \(f(16)=\log_2 16=4\).
  • منحنی میانی (صورتی) نمودار \(g\) است، زیرا \(g(9)=\log_3 9=2\).
  • منحنی پایینی (آبی) نمودار \(h\) است، زیرا \(h(5)=\log_5 5=1\).

ضابطهٔ هر تابع:

\[f(x)=\log_2 x, \qquad g(x)=\log_3 x, \qquad h(x)=\log_5 x\]

ب) نقطه‌های \((4,16)\)، \((2,9)\) و \((1,5)\) به این صورت روی هیچ‌کدام از نمودارها نیستند، زیرا مثلاً \(\log_a 4\) برابر \(16\) نمی‌شود. اگر مختصات هر نقطه را جابه‌جا کنیم، یعنی \((16,4)\)، \((9,2)\) و \((5,1)\) بخوانیم، آن‌گاه نقطه‌ها روی نمودارها قرار می‌گیرند. پس:

  • \((16,4)\) روی نمودار \(f\) است، زیرا \(2^4=16\).
  • \((9,2)\) روی نمودار \(g\) است، زیرا \(3^2=9\).
  • \((5,1)\) روی نمودار \(h\) است، زیرا \(5^1=5\).

پ) نمودار \(y=\left(\frac{1}{2}\right)^x\) را در نظر می‌گیریم. چند نقطهٔ آن را می‌خوانیم:

\[\left(-2,4\right),\quad (-1,2),\quad (0,1),\quad \left(1,\tfrac{1}{2}\right),\quad \left(2,\tfrac{1}{4}\right)\]

برای رسم \(y=\log_{\frac{1}{2}} x\) قرینهٔ این نقطه‌ها را نسبت به خط \(y=x\) پیدا می‌کنیم. یعنی مختصات‌ها را جابه‌جا می‌کنیم:

\[(4,-2),\quad (2,-1),\quad (1,0),\quad \left(\tfrac{1}{2},1\right),\quad \left(\tfrac{1}{4},2\right)\]

نمودار را با این نقطه‌ها رسم می‌کنیم. در شکل، خط چین \(y=x\) و هر دو نمودار را می‌بینید.

مقایسه:

  • هر دو تابع نزولی هستند.
  • دامنهٔ \(y=\left(\frac{1}{2}\right)^x\) برابر \(\mathbb{R}\) و برد آن \((0,+\infty)\) است. دامنهٔ \(y=\log_{\frac{1}{2}} x\) برابر \((0,+\infty)\) و برد آن \(\mathbb{R}\) است.
  • نمودار نمایی محور \(y\) را در \(1\) و نمودار لگاریتمی محور \(x\) را در \(1\) قطع می‌کند.
  • دو نمودار نسبت به خط \(y=x\) قرینه‌اند.
نمودار سه تابع لگاریتمی f، g و h و نقطه‌های (16,4)، (9,2) و (5,1)
نمودار سه تابع لگاریتمی f، g و h و نقطه‌های (16,4)، (9,2) و (5,1)
فعالیت‌های این فصل
همه فعالیت‌های «فصل ۳: توابع نمایی و لگاریتمی» اینجاست.
صفحه ۸۳