جواب فعالیت صفحه ۶۵ حسابان 1

بازگشت به صفحه کتاب

حسابان 1

حسابان 1 | درس چهارم: اعمال روی توابع

صفحه ۶۵
سؤال 1

ـ در شکل روبه‌رو نمودارهای دو تابع \(f\) و \(g\) داده شده‌اند.

الف) دامنهٔ \(f\) و دامنهٔ \(g\) و ضابطه‌های \(f\) و \(g\) را بنویسید.

ب) دامنه و ضابطهٔ توابع \(f+g\)، \(f.g\)، \(f-g\) و \(\dfrac{f}{g}\) را به دست آورید.

پ) نمودار \(f+g\) در شکل رسم شده است. توضیح دهید چگونه این نمودار را رسم کرده‌ایم.

ت) توضیح دهید بقیهٔ نمودارهای توابع داده شده در قسمت (ب) را چگونه می‌توان رسم کرد.

شکل سؤال 1
پاسخ

الف) با توجه به شکل:

  • نمودار \(f\) پاره‌خطی افقی از \(x=-5\) تا \(x=5\) است و نقطه‌های انتهایی آن توپُر است. پس:

\[D_f=[-5,5]\]
و چون عرض همهٔ نقاط این پاره‌خط برابر \(3\) است:
\[f(x)=3\]

  • نمودار \(g\) پاره‌خطی از نقطهٔ \((-4,-2)\) تا نقطهٔ \((5,7)\) است. پس:

\[D_g=[-4,5]\]
شیب این خط برابر است با:
\[m=\frac{7-(-2)}{5-(-4)}=\frac{9}{9}=1\]
و عرض از مبدأ آن برابر \(2\) است (در \(x=0\) مقدار \(g\) برابر \(2\) است). پس:
\[g(x)=x+2\]

ب) ابتدا دامنهٔ هر تابع را با قاعدهٔ دامنهٔ اعمال روی توابع به‌دست می‌آوریم:

\[D_{f+g}=D_{f-g}=D_{f.g}=D_f\cap D_g=[-5,5]\cap[-4,5]=[-4,5]\]

\[(f+g)(x)=f(x)+g(x)=3+(x+2)=x+5 \qquad D_{f+g}=[-4,5]\]

\[(f-g)(x)=f(x)-g(x)=3-(x+2)=1-x \qquad D_{f-g}=[-4,5]\]

\[(f\cdot g)(x)=f(x)\cdot g(x)=3(x+2)=3x+6 \qquad D_{f\cdot g}=[-4,5]\]

برای تابع \(\dfrac{f}{g}\) داریم:

\[\left(\frac{f}{g}\right)(x)=\frac{f(x)}{g(x)}=\frac{3}{x+2}\]

\[g(x)=0 \Rightarrow x+2=0 \Rightarrow x=-2\]

\[D_{\frac{f}{g}}=D_f\cap D_g-\{x\mid g(x)=0\}=[-4,5]-\{-2\}\]

پ) برای رسم \(f+g\) از تعریف جمع دو تابع استفاده می‌کنیم: برای هر \(x\) در دامنهٔ مشترک، عرض نقطهٔ \(f+g\) برابر است با مجموع عرض‌های \(f\) و \(g\) در همان \(x\). یعنی:

  • در \(x=-4\): \(f(-4)+g(-4)=3+(-2)=1\)، پس نقطهٔ \((-4,1)\) روی \(f+g\) است.
  • در \(x=0\): \(f(0)+g(0)=3+2=5\)، پس نقطهٔ \((0,5)\) روی \(f+g\) است.
  • در \(x=5\): \(f(5)+g(5)=3+7=10\)، پس نقطهٔ \((5,10)\) روی \(f+g\) است.

این سه نقطه روی یک خط راست قرار می‌گیرند، زیرا \((f+g)(x)=x+5\). بنابراین نمودار \(f+g\) را با اتصال نقطه‌های \((-4,1)\) و \((5,10)\) رسم کرده‌ایم، یعنی نمودار \(f+g\) از جمع کردن عرض‌های هم‌طول نمودارهای \(f\) و \(g\) به‌دست می‌آید.

ت) برای رسم بقیهٔ نمودارها هم به همین شکل عمل می‌کنیم:

  • نمودار \(f-g\): در هر \(x\) از دامنهٔ مشترک، عرض \(g\) را از عرض \(f\) کم می‌کنیم. مثلاً در \(x=-4\) مقدار \(3-(-2)=5\) و در \(x=5\) مقدار \(3-7=-4\) است. پس نمودار \(f-g\) خطی روی بازهٔ \([-4,5]\) است که از \((-4,5)\) تا \((5,-4)\) می‌رود.
  • نمودار \(f\cdot g\): در هر \(x\)، عرض \(f\) را در عرض \(g\) ضرب می‌کنیم. چون \(f(x)=3\)، نمودار \(f\cdot g\) خط \(y=3x+6\) روی بازهٔ \([-4,5]\) است. مثلاً از \((-4,-6)\) تا \((5,21)\).
  • نمودار \(\dfrac{f}{g}\): عرض هر نقطه برابر \(\dfrac{3}{x+2}\) است. در \(x=-2\) تابع تعریف نشده است، پس در این نقطه نمودار قطع می‌شود (خط قائم \(x=-2\) مجانب است). نقطه‌هایی مانند \((-4,1.5)\)، \((0,1.5)\) و \((5,\tfrac{3}{7})\) را محاسبه می‌کنیم و نمودار را با توجه به آن‌ها رسم می‌کنیم.

به این ترتیب، برای رسم هر نمودار، ابتدا دامنهٔ مشترک را پیدا می‌کنیم، سپس در چند نقطه مقدار تابع را حساب می‌کنیم و نقطه‌ها را به هم وصل می‌کنیم.

شکل پاسخ
فعالیت‌های این فصل
همه فعالیت‌های «فصل ۲: تابع» اینجاست.

کار در کلاس

|

صفحه ۳۸
جواب کار در کلاس صفحه ۳۸ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۴۰
جواب کار در کلاس صفحه ۴۰ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۴۰
جواب کار در کلاس صفحه ۴۰ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۴۱
جواب کار در کلاس صفحه ۴۱ حسابان 1

تمرین

|

صفحه ۴۲
جواب تمرین صفحه ۴۲ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۴۵
جواب کار در کلاس صفحه ۴۵ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۴۶
جواب کار در کلاس صفحه ۴۶ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۴۷
جواب کار در کلاس صفحه ۴۷ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۴۷
جواب فعالیت صفحه ۴۷ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۴۹
جواب کار در کلاس صفحه ۴۹ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۴۹
جواب فعالیت صفحه ۴۹ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۵۰
جواب کار در کلاس صفحه ۵۰ حسابان 1

بدون عنوان

|

صفحه ۵۱
جواب بدون عنوان صفحه ۵۱ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۵۱
جواب کار در کلاس صفحه ۵۱ حسابان 1

تمرین

|

صفحه ۵۲
جواب تمرین صفحه ۵۲ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۵۴
جواب فعالیت صفحه ۵۴ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۵۵
جواب فعالیت صفحه ۵۵ حسابان 1

«فعالیت»

|

صفحه ۵۶
جواب فعالیت صفحه ۵۶ حسابان 1

«کار در کلاس»

|

صفحه ۵۶
جواب کار در کلاس صفحه ۵۶ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۵۷
جواب کار در کلاس صفحه ۵۷ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۵۷
جواب فعالیت صفحه ۵۷ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۵۹
جواب کار در کلاس صفحه ۵۹ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۶۰
جواب کار در کلاس صفحه ۶۰ حسابان 1

تمرین

|

صفحه ۶۲
جواب تمرین صفحه ۶۲ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۶۳
جواب فعالیت صفحه ۶۳ حسابان 1

بدون عنوان

|

صفحه ۶۴
جواب بدون عنوان صفحه ۶۴ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۶۴
جواب کار در کلاس صفحه ۶۴ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۶۵
در حال مشاهده

کار در کلاس

|

صفحه ۶۶
جواب کار در کلاس صفحه ۶۶ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۶۶
جواب فعالیت صفحه ۶۶ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۶۸
جواب کار در کلاس صفحه ۶۸ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۶۸
جواب کار در کلاس صفحه ۶۸ حسابان 1

تمرین

|

صفحه ۶۹
جواب تمرین صفحه ۶۹ حسابان 1
صفحه ۶۵