فصل پنجم : حد و پیوستگی 115خواندنیعدد π (پی) سرگذشتی حداقل ٠٠٧٣ ساله دارد. پی یکی از مشهورترین عددها در محیط دنیای دایره ریاضی است و با نماد π ، یکی از حروف الفبای یونانی نشان داده میشود. ساده ترینو بهترین راه معرفی π این است: قطر دایره π =π یک عدد گنگ است و در طول این ٧٣ قرن، دانشمندان زیادی سعی کرده اند مقدار دقیق آن را حساب کنند. قدیمیترین ٔ محاسبه به دست آمده، به ٠٠٧١ سال قبل از میالدمربوط میشود.این محاسبات روی پاپیروسی نوشته شده است که درحال حاضر، در موزه ای در «مسکو» نگهداری میشود.حدود ٠٤٢ سال قبل از میالد، ارشمیدس اولینروش کالسیک را برای تعیین مقدار تقریبی عدد π ارائه داد.ارشمیدس با استفاده از چندضلعی های محاطی و محیطی درون و بیرون یک دایره به شعاع واحد به محاسبه تقریبی عدد π پرداخت. او با ٦ ضلعی منتظم شروع و مرتباً تعداد اضالعرا دو برابر کرد و با استفاده از ٦٩ ضلعی های منتظم محیطی و محاطی مقدار π را با تقریب بسیار خوبی 3/2150(< π <)3/1058 به دست آورد.غیاث الدین جمشید کاشانی معروف به «الکاشی» در کتاب ٔ رساله محیطیه π را تا ٧١ رقم پس از ممیز حساب کرده است.اگر میخواهید عدد π را تا ده رقم اعشار به خاطر بسپارید تعداد حروف کلمات، در بیت دوم این شعر به شما کمک خواهد کرد:گر کسی از تو بپرسد ره دانستن π پاسخی ده که هنرمند تو را آموزدخرد و دانش و آگاهی دانشمندان ره سرمنزل مقصود بما آموزد٣ ١ ٤ ١ ٥ ٩ ٢ ٦ ٥ ٣ ٥… 3/1415926535 π =فعالیتیک مثلث متساوی االضالع به طول 2ضلع را درنظر بگیرید، اندازه محیط این مثلث 6برابر میباشد.1 مطابق شکل، وسط اضالع را به هم وصل میکنیم تا مثلث جدیدی ایجاد شود، اندازه ضلع مثلث جدیدرا x 1 و اندازه محیط آن را P 1 مینامیم.در این صورت داریم: ...... = x 1 و P 1 = .....2 اگر عمل وصل کردن وسط ضلع های مثلث های جدید را ادامه دهیم و در مرحله n ام طول ضلع مثلث به وجود x 1آمده را با x n و محیط آن را با P n نمایش دهیم، با توجه به شکل های زیر، جدول داده شده را تکمیل کنید:1 ... 1 1 1 1 xn 2 8 4 2 n... 3 3 3 P4 2 n(1) (2) (3)3 اندازه اضالع مثلث ها، به چه عددی نزدیک میشوند؟4 اندازه محیط این مثلث ها، به چه عددی نزدیک میشوند؟در فعالیت قبل، اگر طول ضلع اولیه را x درنظر بگیریم و f تابعی باشد که محیط مثلث را برحسب ضلع آن بیان میکند، آن گاهداریم x = 3 x() f .همان طور کـه مشاهده کردیم، وقتی طول ضلع مثلث ها (مقدار متغیر x) بـه عدد صفر نزدیک میشود، محیط مثلث ها، یعنی مقادیرتابع f ، نیز به عدد صفر نزدیک میشوند.