جواب کار در کلاس صفحه ۵۵ هندسه (1)

بازگشت به صفحه کتاب

هندسه (1)

هندسه (1) | درس اول : چندضلعی‌ها و ویژگی‌هایی از آن

صفحه ۵۵
سؤال 1

\(n\) نقطه که هیچ سه‌تای آنها روی یک خط واقع نیستند، مفروض‌اند. با توجه به استدلالی که در محاسبهٔ تعداد قطرهای \(n\)ضلعی به کار برده‌اید، نشان دهید از هر نقطه به نقاط دیگر ...... پاره‌خط رسم می‌شود. بنابراین، این \(n\) نقطه را با ...... پاره‌خط می‌توان به هم متصل کرد. چه رابطه‌ای بین این تعداد پاره‌خط و مجموع تعداد قطرها و ضلع‌ها در \(n\) ضلعی وجود دارد؟

پاسخ

حل:

از هر نقطه، به همهٔ نقاط دیگر پاره‌خط رسم می‌کنیم. چون \(n\) نقطه داریم و یک نقطه را به خودش وصل نمی‌کنیم، از هر نقطه \(n-1\) پاره‌خط رسم می‌شود.

اما هر پاره‌خط بین دو نقطه را یک بار از یک سر و یک بار از سر دیگر شمرده‌ایم. پس باید نصف مجموع را در نظر بگیریم:

\[\frac{n(n-1)}{2}\]

بنابراین این \(n\) نقطه را با \(\dfrac{n(n-1)}{2}\) پاره‌خط می‌توان به هم متصل کرد.

حالا این \(n\) نقطه را رأس‌های یک \(n\) ضلعی در نظر می‌گیریم. هر پاره‌خطی که بین دو رأس رسم می‌شود، یا ضلع است یا قطر. تعداد ضلع‌ها \(n\) و تعداد قطرها \(\dfrac{n(n-3)}{2}\) است. پس:

\[n + \frac{n(n-3)}{2} = \frac{2n + n^2 - 3n}{2} = \frac{n^2 - n}{2} = \frac{n(n-1)}{2}\]

نتیجه: تعداد پاره‌خط‌های بین \(n\) نقطه، برابر است با مجموع تعداد ضلع‌ها و تعداد قطرهای یک \(n\) ضلعی:

\[\frac{n(n-1)}{2} = n + \frac{n(n-3)}{2}\]

پنج نقطهٔ A، B، C، D، E که هیچ سه‌تایی روی یک خط نیستند، با همهٔ پاره‌خط‌های بین آن‌ها؛ این شکل ۱۰ پاره‌خط دارد که با فرمول \(\frac{5\cdot 4}{2}=10\) برابر است.
پنج نقطهٔ A، B، C، D، E که هیچ سه‌تایی روی یک خط نیستند، با همهٔ پاره‌خط‌های بین آن‌ها؛ این شکل ۱۰ پاره‌خط دارد که با فرمول \(\frac{5\cdot 4}{2}=10\) برابر است.
فعالیت‌های این فصل
همه فعالیت‌های «فصل ۳ : چند ضلعی‌ها» اینجاست.

بدون عنوان

|

صفحه ۵۴

کدام یک از شکل‌های مقابل چند ضلعی است و تعداد ضلع‌ها و رأس‌های آن چند تاست؟ برخی ضلع‌های مجاور هم و غیر مجاور هم را هم مشخص کنید.

جواب بدون عنوان صفحه ۵۴ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۵۵

یک چهار ضلعی چند قطر دارد؟ ضلعی را در نظر می‌گیریم. از رأس ، ...... قطر می‌توان رسم کرد. با توجه به اینکه رأس داریم، آیا می‌توان گفت تعداد قطرها در ضلعی است؟ با این فرمول، مستطیل چ…

جواب بدون عنوان صفحه ۵۵ هندسه (1)

کار در کلاس

|

صفحه ۵۵

کار در کلاس نقطه که هیچ سه‌تای آنها روی یک خط واقع نیستند، مفروض‌اند. با توجه به استدلالی که در محاسبهٔ تعداد قطرهای ضلعی به کار برده‌اید، نشان دهید از هر نقطه به نقاط دیگر ......…

در حال مشاهده

کار در کلاس

|

صفحه ۵۶

کار در کلاس با توجه به تعریف‌های بالا درستی هریک از عبارت‌های زیر را توجیه کنید: الف) مستطیل یک متوازی‌الاضلاع است. ب) اگر در متوازی‌الاضلاع یک زاویه قائمه باشد، مستطیل است؛ چرا؟ پ…

جواب کار در کلاس صفحه ۵۶ هندسه (1)

فعالیت ۱

|

صفحه ۵۶

فعالیت ۱ متوازی‌الاضلاع ABCD را در نظر بگیرید و قطر BD را رسم کنید. از موازی بودن ضلع‌ها چه نتیجه‌ای می‌گیرید؟ دو مثلث ABD و CDB به حالت ... هم‌نهشت‌اند. در نتیجه، AB = ... و AD =…

جواب فعالیت صفحه ۵۶ هندسه (1)

کار در کلاس

|

صفحه ۵۷

کار در کلاس در فعالیت (۱) مشاهده کردیم که وقتی در هر متوازی‌الاضلاع ABCD یک قطر مثلاً قطر BD را رسم می‌کنیم. دو مثلث ABD و CDB پدید می‌آیند. حال پرسش این است، اگر در یک چهارضلعی AB…

جواب کار در کلاس صفحه ۵۷ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۵۷

در چهارضلعی ABCD قطر BD را رسم می‌کنیم. به حالت ............... ، . از هم‌نهشتی این دو مثلث نتیجه می‌گیریم، اندازهٔ برابر اندازهٔ ............... است. بنابراین ضلع AB موازی ضلع ...…

جواب بدون عنوان صفحه ۵۷ هندسه (1)

فعالیت ۲

|

صفحه ۵۷

فعالیت ۲ چهارضلعی ABCD متوازی‌الاضلاع است. با توجه به شکل، است؛ چرا؟ و نسبت به هم چه وضعی دارند؟ بنابراین و ............... می‌باشند.

جواب فعالیت صفحه ۵۷ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۵۸

در چهارضلعی ABCD، دو زاویهٔ و با هم مکمل‌اند. در این صورت ضلع AB موازی ضلع ........ است. به همین ترتیب دو زاویهٔ و نیز مکمل‌اند. در نتیجه، ضلع AD موازی ضلع ........ است؛ بنابراین چ…

جواب بدون عنوان صفحه ۵۸ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۵۸

با توجه به قضیهٔ قبل آن را ثابت کنید. می‌توانید از فعالیت (۱) نیز استفاده کنید.

جواب بدون عنوان صفحه ۵۸ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۵۸

عکس قضیهٔ ۳: اگر در یک چهارضلعی هر دو زاویهٔ مقابل هم‌اندازه باشند، چهارضلعی متوازی‌الاضلاع است. فرض کنیم در چهارضلعی ABCD هر دو زاویهٔ مقابل هم‌اندازه باشند. یعنی و و همچنین و هم‌…

جواب بدون عنوان صفحه ۵۸ هندسه (1)

فعالیت ۳

|

صفحه ۵۸

فعالیت ۳ در متوازی‌الاضلاع ABCD، دو قطر AC و BD را رسم می‌کنیم و نقطهٔ تلاقی آن دو را O می‌نامیم. . چرا؟ بنابراین، و . در نتیجه؛ قضیهٔ ۴: در هر متوازی‌الاضلاع قطرها ........ .

جواب فعالیت صفحه ۵۸ هندسه (1)

فعالیت ۴

|

صفحه ۵۸

فعالیت ۴ فرض کنید در یک چهارضلعی دو قطر منصف یکدیگر باشند. چگونه نشان می‌دهید این چهارضلعی متوازی‌الاضلاع است؟ نقطه تقاطع دو قطر را O می‌نامیم. . چرا؟ اندازهٔ برابر اندازهٔ .......…

جواب فعالیت صفحه ۵۸ هندسه (1)

فعالیت ۵

|

صفحه ۵۹

فعالیت ۵ فرض کنید در یک چهارضلعی دو ضلع مقابل موازی و هم‌اندازه باشند. مثلاً در چهارضلعی ABCD، ضلع‌های AB و CD هم‌اندازه و موازی‌اند. قطر AC را رسم می‌کنیم. اندازهٔ با اندازهٔ ....…

جواب فعالیت صفحه ۵۹ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۵۹

کدام ویژگی از مستطیل است که در هر متوازی‌الاضلاعی که مستطیل نباشد، برقرار نیست؟ در مورد مربع چطور؟ در مستطیل ABCD، دو قطر را رسم می‌کنیم. از هم‌نهشتی کدام دو مثلث می‌توان نتیجه گرف…

جواب بدون عنوان صفحه ۵۹ هندسه (1)

فعالیت ۶

|

صفحه ۶۰

فعالیت ۶ ویژگی مهمی در مثلث قائم‌الزاویه مثلث قائم‌الزاویهٔ ABC را که در آن قائمه است و AM میانهٔ وارد بر وتر است در نظر می‌گیریم. روی نیم‌خط AM نقطهٔ D را چنان در نظر می‌گیریم که…

جواب فعالیت صفحه ۶۰ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۶۰

در مثلث ABC، AM میانه وارد بر ضلع BC است و . روی نیم‌خط AM نقطهٔ D را چنان در نظر می‌گیریم که . آیا می‌توانید نتیجه بگیرید و قطرهای AD و BC منصف یکدیگرند؟ چگونه نتیجه می‌گیرید قائم…

جواب بدون عنوان صفحه ۶۰ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۶۱

آیا می‌توانید یک ویژگی از لوزی را بیان کنید که در هر متوازی‌الاضلاع یا مستطیل، که لوزی نیست، برقرار نباشد؟ قطرهای لوزی را رسم می‌کنیم. چون لوزی متوازی‌الاضلاع است، قطرها منصف یکدیگ…

جواب بدون عنوان صفحه ۶۱ هندسه (1)

کار در کلاس

|

صفحه ۶۱

کار در کلاس ۱ــ نشان دهید متوازی‌الاضلاعی که قطرهای آن بر هم عمود باشند، لوزی است. ۲ــ نشان دهید متوازی‌الاضلاعی که در آن لااقل یک قطر روی نیمساز یک زاویهٔ آن باشد، لوزی است. اکنون…

جواب کار در کلاس صفحه ۶۱ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۶۲

هر یک از دو ضلع AB و CD را که موازی‌اند، قاعده و هر یک از دو ضلع غیرموازی را ساق می‌نامند. از موازی بودن قاعده‌های AB و CD و قطعه‌های BC و AD در مورد زاویه‌ها چه نتیجه‌ای می‌گیرید؟…

جواب بدون عنوان صفحه ۶۲ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۶۲

هرگاه در یک ذوزنقه یک ساق بر یکی از قاعده‌ها عمود باشد، مسلماً بر قاعدهٔ دیگر نیز عمود است؛ چرا؟

جواب بدون عنوان صفحه ۶۲ هندسه (1)

فعالیت ۷

|

صفحه ۶۲

فعالیت ۷ ذوزنقهٔ متساوی‌الساقین ABCD را که در آن است، در نظر می‌گیریم. از رأس B خطی موازی ساق AD رسم می‌کنیم تا قاعدهٔ DC را در E قطع کند. در این صورت چهارضلعی ABED ........... است…

جواب فعالیت صفحه ۶۲ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۶۲

آیا عکس این ویژگی نیز درست است؟ فرض کنید در ذوزنقهٔ ABCD، دو زاویهٔ و هم‌اندازه‌اند. از B خطی موازی ساق AD رسم می‌کنیم تا قاعدهٔ CD را در E قطع کند. از اینکه و نیز هم‌اندازه‌اند، پ…

جواب بدون عنوان صفحه ۶۲ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۶۳

به کمک ویژگی ذوزنقهٔ متساوی‌الساقین، ویژگی زیر به سادگی ثابت می‌شود. آن را ثابت کنید.

جواب بدون عنوان صفحه ۶۳ هندسه (1)

فعالیت ۸

|

صفحه ۶۳

فعالیت ۸ در ذوزنقهٔ ABCD: از هم‌نهشتی کدام دو مثلث نتیجه می‌گیرید است؟ اما اثبات عکس آن نیاز به تفکر بیشتر دارد. فرض کنیم . آیا می‌توانید در شکل مقابل دو مثلث هم‌نهشت پیدا کنید که…

جواب فعالیت صفحه ۶۳ هندسه (1)

تمرین

|

صفحه ۶۳

تمرین ۱ـ در کدام ضلعی تعداد قطرها و ضلع‌ها برابر است؟ ۲ـ در دو چهارضلعی مقابل و و و و است. چگونه مساوی بودن اندازه‌های سایر ضلع‌ها و زاویه‌ها را نتیجه می‌گیرید؟ اگر و و و و ، در ای…

جواب تمرین صفحه ۶۳ هندسه (1)

کار در کلاس

|

صفحه ۶۵

کار در کلاس فرض کنیم اندازهٔ هر ضلع مثلث متساوی‌الاضلاع ABC برابر a باشد، ارتفاع AH را رسم می‌کنیم. ارتفاع AH میانه نیز است؛ چرا؟ به کمک قضیهٔ فیثاغورس نشان دهید

جواب کار در کلاس صفحه ۶۵ هندسه (1)

فعالیت

|

صفحه ۶۵

فعالیت در چهارضلعی ABCD دو قطر AC و DB بر هم عمودند. ... ... با جمع این دو مساحت داریم، بنابراین؛ در هر چهارضلعی که دو قطر آن برهم عمود باشند، مساحت برابر است با، ........

جواب فعالیت صفحه ۶۵ هندسه (1)

کاردرکلاس

|

صفحه ۶۶

کاردرکلاس نشان دهید یک میانه در هر مثلث، آن را به دو مثلث با مساحت‌های برابر تقسیم می‌کند. اگر F هر نقطه‌ای روی میانهٔ AM به‌جز نقطهٔ M باشد آیا، است؟ چرا؟

جواب کار در کلاس صفحه ۶۶ هندسه (1)

فعالیت

|

صفحه ۶۶

فعالیت M و N و P وسط‌های سه ضلع مثلث ABC مطابق شکل‌اند. پاره‌خط PN موازی ضلع ........ است و پاره‌خط PM موازی ضلع ........ است؛ چرا؟ بنابراین چهارضلعی PNCM ........ است، در نتیجه، ؛…

جواب فعالیت صفحه ۶۶ هندسه (1)

فعالیت

|

صفحه ۶۷

فعالیت در این فعالیت ویژگی مهمی از سه میانهٔ مثلث را ثابت می‌کنیم. دو میانهٔ AM و BN از را رسم می‌کنیم. یکدیگر را در نقطهٔ G درون مثلث قطع می‌کنند. از M وسط ضلع BC خطی موازی میانهٔ…

جواب فعالیت صفحه ۶۷ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۶۷

با رسم سه میانهٔ مثلث نشان دهید، سه میانهٔ مثلث آن را به شش مثلث هم‌مساحت تقسیم می‌کنند. چرا؟ به همین ترتیب برای بقیه برقرار است. اکنون میانهٔ AM را در نظر بگیرید، در نتیجه .......…

جواب بدون عنوان صفحه ۶۷ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۶۷

فرض کنیم دو خط AB و CD موازی باشند؛ به طوری که دو خط AC و BD در نقطه‌ای مانند O متقاطع باشند. می‌دانیم: . چگونه از آن نتیجه می‌گیرید، ؟

جواب بدون عنوان صفحه ۶۷ هندسه (1)

یک مسئله

|

صفحه ۶۸

یک مسئله در شکل دو مزرعهٔ I و II متعلق به دو کشاورز است. این دو کشاورز برای استفاده از ماشین‌های کشاورزی می‌خواهند مرز مشترک ABC بین دو زمین خود را به یک پاره‌خط مستقیم تبدیل کنند…

جواب یک مسئله صفحه ۶۸ هندسه (1)

فعالیت

|

صفحه ۶۸

فعالیت در مثلث متساوی‌الساقین ABC که AB = AC است، نقطهٔ دلخواه M را روی ضلع BC بین B و C در نظر بگیرید. از M دو عمود MH و MG را به ترتیب بر دو ساق AC و AB رسم کنید. و را بنویسید. م…

جواب فعالیت صفحه ۶۸ هندسه (1)

فعالیت

|

صفحه ۶۸

فعالیت نقطهٔ دلخواه M را درون یک مثلث متساوی‌الاضلاع با ضلع به اندازهٔ a در نظر بگیرید. سپس از M سه عمود بر سه ضلع رسم کنید. از M به سه رأس مثلث ABC متصل کنید. مساحت‌های سه مثلث MA…

جواب فعالیت صفحه ۶۸ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۶۹

اگر در یک مثلث متساوی‌الاضلاع فاصله‌های نقطهٔ M درون مثلث از سه ضلع، برابر ۲، ۴ و ۶ باشند. اندازهٔ ضلع مثلث را محاسبه کنید.

جواب بدون عنوان صفحه ۶۹ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۶۹

در این چهارضلعی، شبکه‌ای با به کاربردن مساحت مثلث‌های قائم‌الزاویه و مستطیل نشان دهید مساحت چهارضلعی ABCD برابر ۴ واحد سطح است.

جواب بدون عنوان صفحه ۶۹ هندسه (1)

فعالیت

|

صفحه ۶۹

فعالیت ۱ـ یک چندضلعی شبکه‌ای حداقل چند نقطهٔ مرزی می‌تواند داشته باشد؟ چرا؟ ۲ـ یک چندضلعی شبکه‌ای حداقل چند نقطهٔ درونی می‌تواند داشته باشد؟ ۳ـ در تمام چندضلعی‌های شبکه‌ای زیر تعدا…

جواب فعالیت صفحه ۶۹ هندسه (1)

کار در کلاس

|

صفحه ۷۱

کار در کلاس ۱ـ چندضلعی‌های A، B، C و D را در شکل‌های زیر در نظر بگیرید. ابتدا به روش‌های هندسی که از قبل می‌دانید، مساحت آن‌ها را محاسبه کنید؛ سپس با تعیین تعداد نقاط مرزی و درونی،…

جواب کار در کلاس صفحه ۷۱ هندسه (1)

کار در کلاس

|

صفحه ۷۱

کار در کلاس اگر فاصلهٔ نقطه‌های شبکه‌ای یک سانتی‌متر باشد، یک برگ درخت را روی یک صفحهٔ شطرنجی قرار دهید و با رسم آن مساحت آن را به‌طور تقریبی محاسبه کنید.

جواب کار در کلاس صفحه ۷۱ هندسه (1)

تمرین

|

صفحه ۷۲

تمرین 1ـ در یک لوزی اندازهٔ هر ضلع و نسبت اندازه‌های دو قطر است. مساحت لوزی را پیدا کنید. 2ـ در چهارضلعی ABCD، مطابق شکل و است. آیا قطرهای این چهارضلعی بر هم عمودند؟ چرا؟ نشان دهید…

جواب تمرین صفحه ۷۲ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۷۵

جدول زیر را تکمیل کنید. | ویژگی | متوازی‌الاضلاع | مستطیل | لوزی | مربع | ذوزنقه | ذوزنقهٔ متساوی‌الساقین | |---|---|---|---|---|---|---| | مساوی بودن اندازهٔ ضلع‌ها | هردو ضلع مقا…

جواب بدون عنوان صفحه ۷۵ هندسه (1)

بدون عنوان

|

صفحه ۷۶

در شکل زیر نقشهٔ ایران را مشاهده می‌کنید. می‌توانید با انتخاب واحدهای مناسب مساحت آن را به طور تقریبی پیدا کنید.

جواب بدون عنوان صفحه ۷۶ هندسه (1)
صفحه ۵۵