جواب فکر کنید صفحه ۵۳ علوم تجربی (ششم) (۲)
بازگشت به صفحه کتابالف) در «آزمایش کنید» صفحهی قبل، نیروی اصطکاک در کدام حالت بیشتر است؟ آیا به نظر شما سطحی وجود دارد که جسم رهاشده روی آن متوقّف نشود؟ در گروه خود بحث کنید.
ب)بهطور کلی اگر نیروی اصطکاک نبود، چه اتّفاقی در زندگی ما میافتاد؟
الف) در آزمایشهای صفحهی قبل، جسم رهاشده روی سطح پرزدار (موکت) و سطح ناهموار خاکی زودتر متوقّف شد. پس نیروی اصطکاک در این دو حالت بیشتر بوده است. روی سطح یخ جسم مسافت بیشتری را طی کرد، زیرا اصطکاک در آنجا کمتر است.
بنابراین هرچه سطح زبرتر و پرزدارتر باشد، اصطکاک بیشتر است و جسم زودتر میایستد. هرچه سطح صافتر و لغزندهتر باشد، اصطکاک کمتر است و جسم مسافت بیشتری را طی میکند.
بحث در گروه: آیا سطحی را میتوانید تصور کنید که جسم روی آن هرگز متوقّف نشود؟ گروه خود را به این پرسشها فکر کنید:
- اگر سطح بسیار صاف و لغزنده باشد، جسم چه مدّت حرکت میکند؟
- آیا در عمل میتوان اصطکاک را کاملاً از بین برد؟
- چرا در همهی آزمایشها، جسم بالاخره میایستد؟
نتیجهی بحث: در عمل سطحی که اصطکاک نداشته باشد وجود ندارد؛ بنابراین جسم رهاشده روی هیچ سطحی برای همیشه حرکت نمیکند. هرچه اصطکاک کمتر باشد، جسم دیرتر میایستد، اما بالاخره توقّف میکند.
ب) اگر نیروی اصطکاک نبود، زندگی ما بسیار دشوار میشد. برای مثال:
- نمیتوانستیم راه برویم، زیرا پاهایمان روی زمین سُر میخوردند.
- دوچرخه و اتومبیل با ترمز متوقّف نمیشدند.
- میخ و پیچ در دیوار و چوب محکم نمیماندند.
- گرهی بند کفش باز میشد و نمیتوانستیم چیزی را به دست بگیریم؛ اشیا از دست ما میلغزیدند.
- نوشتن با مداد روی کاغذ ممکن نبود.
بنابراین نیروی اصطکاک در زندگی روزمره بسیار مفید است.

گفتوگو کنید
|
صفحه ۴۸گفتوگو کنید الف) چرا وقتی شیر آب را باز میکنیم، آب بلافاصله به سمت زمین جریان پیدا میکند؟ ب) چرا اسکی باز در سرازیری به طرف پایین حرکت میکند و سرعت آن زیاد میشود؟
فکر کنید
|
صفحه ۴۹فکر کنید فرض کنید در زمین مسابقهی فوتبال، جاذبهی زمین بر توپ وارد نشود. به نظر شما چه اتفاقهایی ممکن است بیفتد؟
فعّالیت
|
صفحه ۵۰فعّالیت یک عروسک کوچک که در آن آهنربای کوچکی قرار دارد تهیه کنید و آن را روی یک مقوّای ضخیم قرار دهید. به کمک یک آهنربای نسبتاً قوی، از زیر مقوا، عروسک را به حرکت درآورید. به جای…
آزمایش کنید
|
صفحه ۵۱آزمایش کنید دو میلهٔ پلاستیکی (مثلاً دو عدد لولهٔ خودکار پلاستیکی) تهیه کنید و یکی را با نخی همانند شکل از میزی آویزان کنید. یک سر هردو میله را به پارچهٔ پشمی یا موهای سر، که تمیز…
آزمایش کنید
|
صفحه ۵۲آزمایش کنید یک تختهی صاف به طول تقریبی ۴۰ سانتیمتر تهیه کنید و در یک سطح صاف مانند سطح سرامیکی، روی چند کتاب قرار دهید. جسمی مانند یک باتری قلمی را از بالای تخته رها کنید. جسم پس…
فکر کنید
|
صفحه ۵۳فکر کنید در آزمایش انجام شده، کدام نیرو سبب کُند شدن حرکت و توقّف جسم شده است؟ این نیرو در کدام جهت بر جسم وارد شده است؟
فکر کنید
|
صفحه ۵۳فکر کنید الف) در «آزمایش کنید» صفحهی قبل، نیروی اصطکاک در کدام حالت بیشتر است؟ آیا به نظر شما سطحی وجود دارد که جسم رهاشده روی آن متوقّف نشود؟ در گروه خود بحث کنید. ب)بهطور کلی ا…
گفتوگو
|
صفحه ۵۳گفتوگو در هریک از فعالیتهای زیر، نیروی اصطکاک بیشتر باشد بهتر است یا کمتر؟ چرا؟ الف) هنگام ترمز کردن اتومبیل ب) بالا رفتن از کوه پ) اسکی روی یخ یا برف ت) گره زدن طناب ث) اصطکاک ب…
جمعآوری اطّلاعات
|
صفحه ۵۳جمعآوری اطّلاعات برای افزایش اصطکاک در روزهای برفی و سُرنخوردن خودروها، چه کارهایی انجام میشود؟ در این باره اطّلاعات جمعآوری و نتیجه را به کلاس گزارش کنید.
آزمایش کنید
|
صفحه ۵۴آزمایش کنید یک کتاب بزرگ را روی میز قرار دهید و سعی کنید به کمک یک کِش آن را به حرکت درآورید. این آزمایش را میتوانید با قراردادن چند کتاب روی هم، نیز انجام دهید. حال چند مداد استو…
بدون عنوان
|
صفحه ۵۴به نظر شما امروزه برای کم کردن اصطکاک از چه راههایی استفاده میکنند؟ توضیح دهید چگونه یک دانشآموز میتواند یک چمدان مسافرتی سنگین را به راحتی جابهجا کند؟
فکر کنید
|
صفحه ۵۴فکر کنید وقتی خودرو در جادهای در حال حرکت است، نیروی اصطکاک بر آن اثر میکند و سبب کاهش سرعت آن میشود. به نظر شما آیا نیروی اصطکاک بر کشتی یا هواپیما در حال حرکت نیز اثر میکند؟
آزمایش کنید
|
صفحه ۵۵آزمایش کنید همانند شکل، یک برگهی کاغذ را برداریم و با سرعت زیاد حرکت دهید. چه اتفاقی میافتد؟ چه نیرویی سبب خمشدن کاغذ میشود؟
کاوشگری
|
صفحه ۵۵کاوشگری بررسی کنید «شکل جسم چه اثری روی حرکت جسم دارد». ۱. یک ماشین اسباببازی را از بالای سطح شیبداری رها کنید. ۲. مسافتی که ماشین روی سطح افقی طی میکند تا بایستد، اندازهگیری و…
فکر کنید
|
صفحه ۵۶فکر کنید ۱. نیروی مقاومت هوا بر چه نوع خودروهایی اثر کمتری دارد؟ ۲. چرا هنگام نشستن هواپیماهای جنگی، در پشت آنها چتری باز میشود؟
آزمایش کنید
|
صفحه ۵۷آزمایش کنید دو بادکنک را همانند شکل الف از یک میله یا خطکش بیاویزید و بهطور مستقیم یا با یک لولهی خودکار به وسط بادکنکها فوت کنید. چه اتّفاقی میافتد؟ اگر سریعتر از دفعهی قبل…
فکر کنید
|
صفحه ۵۷فکر کنید در روزهای طوفانی امکان اینکه سقف شیروانی خانههای قدیمی کَنده شود، زیاد است. آیا میتوانید این اتّفاق را براساس آزمایشهای انجامشده توضیح دهید؟
فعّالیت
|
صفحه ۵۸فعّالیت با نظر معلّم خود به چند گروه تقسیم شوید. هر گروه یک هواپیمای کاغذی درست کند و هواپیمای خود را آزمایش کند؛ سپس یک مسابقه بین هواپیماهای ساخته شده برگزار کنید. هواپیمای کدام…
