حسابان 1

حسابان 1 | درس دوم: حدهای یک‌طرفه (حد چپ و حد راست)

صفحه ۱۲۷
سؤال 1

۱. نمودار تابع \(f\) به صورت زیر است. حدهای زیر را در صورت وجود به دست آورید.

الف) \(\lim\limits_{x\to 0} f(x)\)

ب) \(\lim\limits_{x\to 2} f(x)\)

پ) \(\lim\limits_{x\to 5} f(x)\)

ت) \(\lim\limits_{x\to 6^-} f(x)\)

ث) \(\lim\limits_{x\to -2^+} f(x)\)

ج) \(\lim\limits_{x\to 8} f(x)\)

چ) \(\lim\limits_{x\to 9} f(x)\)

شکل سؤال 1
پاسخ

با توجه به نمودار، هر حد را جداگانه بررسی می‌کنیم. حد در یک نقطه وقتی وجود دارد که حد چپ و حد راست موجود و برابر باشند.

الف) \(\lim\limits_{x\to 0} f(x)\):
از چپ، نمودار کمان به نقطهٔ توخالی \((0,4)\) می‌رسد، پس \(\lim\limits_{x\to 0^-} f(x)=4\). از راست هم کمان به همان نقطه نزدیک می‌شود، پس \(\lim\limits_{x\to 0^+} f(x)=4\). بنابراین
\[\lim_{x\to 0} f(x)=4\]
(نقطهٔ \((0,2)\) روی مقدار تابع اثری ندارد.)

ب) \(\lim\limits_{x\to 2} f(x)\):
از چپ، کمان به نقطهٔ توخالی \((2,2)\) می‌رسد، پس حد چپ برابر \(2\) است. از راست، نمودار از نقطهٔ توخالی \((2,-1)\) شروع می‌شود، پس حد راست برابر \(-1\) است. چون \(2\neq -1\)، پس
\[\lim_{x\to 2} f(x) \text{ وجود ندارد.}\]

پ) \(\lim\limits_{x\to 5} f(x)\):
از چپ، پاره‌خط به نقطهٔ \((5,3)\) می‌رسد و حد چپ برابر \(3\) است. اما در سمت راست \(5\) نمودار تعریف نشده است (بین \(5\) و \(6\) نموداری نیست)، پس حد راست وجود ندارد. بنابراین
\[\lim_{x\to 5} f(x) \text{ وجود ندارد.}\]

ت) \(\lim\limits_{x\to 6^-} f(x)\):
در همسایگی چپ \(6\) یعنی بازهٔ \((5,6)\) نموداری نیست، پس حد چپ وجود ندارد. بنابراین
\[\lim_{x\to 6^-} f(x) \text{ وجود ندارد.}\]

ث) \(\lim\limits_{x\to -2^+} f(x)\):
از راست، کمان از نقطهٔ توخالی \((-2,1)\) شروع می‌شود و به \(1\) نزدیک می‌شود. پس
\[\lim_{x\to -2^+} f(x)=1\]

ج) \(\lim\limits_{x\to 8} f(x)\):
روی بازهٔ \((7,9)\) نمودار پاره‌خط افقی \(y=1\) است. پس از چپ و راست مقدار تابع به \(1\) نزدیک می‌شود:
\[\lim_{x\to 8} f(x)=1\]

چ) \(\lim\limits_{x\to 9} f(x)\):
از چپ، روی پاره‌خط افقی مقدار تابع به \(1\) نزدیک می‌شود. از راست هم، روی بازهٔ \((9,10)\) همان پاره‌خط افقی است و مقدار تابع به \(1\) نزدیک می‌شود. پس
\[\lim_{x\to 9} f(x)=1\]

فعالیت‌های این فصل
همه فعالیت‌های «فصل ۵: حد و پیوستگی» اینجاست.

فعالیت

|

صفحه ۱۱۴
جواب فعالیت صفحه ۱۱۴ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۱۱۵
جواب فعالیت صفحه ۱۱۵ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۱۱۷
جواب کار در کلاس صفحه ۱۱۷ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۱۱۹
جواب کار در کلاس صفحه ۱۱۹ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۱۱۹
جواب کار در کلاس صفحه ۱۱۹ حسابان 1

تمرین

|

صفحه ۱۲۰
جواب تمرین صفحه ۱۲۰ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۱۲۳
جواب فعالیت صفحه ۱۲۳ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۱۲۵
جواب کار در کلاس صفحه ۱۲۵ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۱۲۶
جواب فعالیت صفحه ۱۲۶ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۱۲۷
جواب کار در کلاس صفحه ۱۲۷ حسابان 1

تمرین

|

صفحه ۱۲۷
در حال مشاهده

فعالیت

|

صفحه ۱۳۰
جواب فعالیت صفحه ۱۳۰ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۱۳۱
جواب فعالیت صفحه ۱۳۱ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۱۳۲
جواب کار در کلاس صفحه ۱۳۲ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۱۳۴
جواب کار در کلاس صفحه ۱۳۴ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۱۳۵
جواب فعالیت صفحه ۱۳۵ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۱۳۶
جواب کار در کلاس صفحه ۱۳۶ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۱۳۶
جواب فعالیت صفحه ۱۳۶ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۱۳۷
جواب فعالیت صفحه ۱۳۷ حسابان 1

کاربرد در کلاس

|

صفحه ۱۳۸
جواب کاربرد در کلاس صفحه ۱۳۸ حسابان 1

کاربرد در کلاس

|

صفحه ۱۳۸
جواب کاربرد در کلاس صفحه ۱۳۸ حسابان 1

تمرین

|

صفحه ۱۳۹
جواب تمرین صفحه ۱۳۹ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۱۴۱
جواب کار در کلاس صفحه ۱۴۱ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۱۴۲
جواب کار در کلاس صفحه ۱۴۲ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۱۴۳
جواب کار در کلاس صفحه ۱۴۳ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۱۴۳
جواب کار در کلاس صفحه ۱۴۳ حسابان 1

تمرین

|

صفحه ۱۴۴
جواب تمرین صفحه ۱۴۴ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۱۴۵
جواب فعالیت صفحه ۱۴۵ حسابان 1

کار در کلاس

|

صفحه ۱۴۷
جواب کار در کلاس صفحه ۱۴۷ حسابان 1

فعالیت

|

صفحه ۱۴۸
جواب فعالیت صفحه ۱۴۸ حسابان 1

«کار در کلاس»

|

صفحه ۱۴۹
جواب کار در کلاس صفحه ۱۴۹ حسابان 1

«کاربرد در کلاس»

|

صفحه ۱۵۰
جواب «کاربرد در کلاس» صفحه ۱۵۰ حسابان 1

«کاربرد در کلاس»

|

صفحه ۱۵۰
جواب «کاربرد در کلاس» صفحه ۱۵۰ حسابان 1

تمرین

|

صفحه ۱۵۱
جواب تمرین صفحه ۱۵۱ حسابان 1
صفحه ۱۲۷