گویچه های قرمز خون

گویچه‌های قرمز خون

شکل ظاهری گویچه‌های قرمز

این یاخته‌ها کروی شکل و از دو طرف فرورفته هستند.

توجه: شکل گویچه‌های قرمز به آن‌ها اجازه می‌دهد تا در باریک‌ترین رگ‌های بدن راحت‌تر حرکت کرده و حتی در بعضی قسمت‌ها با ایجاد خمیدگی از درون رگ عبور کنند.

نکته: وجود گویچه‌های قرمز به خون حالت قرمز رنگ داده است.

تعریف: به نسبت حجم گویچه‌های قرمز به کل خون که به صورت درصد نشان می‌دهند، خون‌بهر (هماتوکریت) گفته می‌شود.

گویچه‌های قرمز از یاخته‌های بنیادی میلوئیدی منشأ می‌شوند.

توجه: در حین تشکیل گویچه قرمز، در مغز استخوان هسته خود را از دست می‌دهند.

ماده زمینه‌ای سیتوپلاسم گویچه‌های قرمز سرشار از هموگلوبین است.

نکته: بخش هم در مولکول‌های هموگلوبین مربوط به یون آهن است که در واقع وجود آن در هموگلوبین، به خون ظاهری قرمز رنگ داده است.

نکته: محصور بودن هموگلوبین در گویچه‌های قرمز به ثبات فشار اسمزی خون کمک می‌کند.

متوسط عمر گویچه‌های قرمز حدود ۱۲۰ روز است که تقریباً ۱ درصد آن به صورت روزانه تخریب و جایگزین می‌شود.

تخریب گویچه‌های قرمز آسیب‌دیده و مرده در طحال و کبد رخ می‌دهد.

توجه: آهن موجود در گویچه‌های قرمز مجدد مورد استفاده قرار می‌گیرد:

• یا به کبد رفته و در آنجا ذخیره می‌شود تا در مواقع لازم دوباره استفاده شود.
• یا از طریق خون به مغز استخوان رفته تا در تولید گویچه‌های قرمز شرکت کند.

تشکیل گویچه‌های قرمز

مواد مختلفی در تولید این یاخته‌ها مشارکت دارند:

• یون آهن: در ساختار گویچه قرمز وجود دارد.
• ویتامین B12: تحریک‌کننده تولید.
• فولیک اسید: نوعی ویتامین از گروه‌های B.
• هورمون اریتروپویتین: تنظیم‌کننده تولید.
• پروتئین گلوبین: در ساختار گویچه قرمز وجود دارد.

فولیک اسید

سبزیجات با برگ سبز تیره، حبوبات، گوشت قرمز و جگر از منابع فولیک اسید و همینطور آهن هستند.

وظیفه: برای تقسیم طبیعی یاخته لازم و ضروری است.

نکته: کمبود فولیک اسید باعث می‌شود یاخته‌ها، به ویژه در مغز استخوان، تکثیر نشده و تعداد گویچه‌های قرمز کاهش یابد.

تشکیل گویچه‌های قرمز - ویتامین B12

• توسط عامل داخلی معده در روده باریک جذب می‌شود.
• وظیفه: در تحریک مغز استخوان برای تولید گویچه‌های قرمز نقش دارد.
• کارکرد صحیح فولیک اسید به وجود این ویتامین وابسته است.
• این ویتامین در غذاهای جانوری به وفور یافت می‌شود.

هورمون اریتروپویتین: تنظیم تولید گویچه‌های قرمز وابسته به این هورمون است.

• محل ترشح: گروه ویژه‌ای از یاخته‌های کلیه و کبد.
• محل اثر: مغز استخوان و افزاینده سرعت تولید و تکثیر.

هورمون اریتروپویتین در دو حالت ترشح می‌شود:

۱(به طور طبیعی و روزانه: کاهش ۱ درصدی گویچه‌های قرمز را جبران می‌کند.

۲( در زمان کاهش مقدار اکسیژن خون: تولید آن افزایش می‌یابد.

توجه: کمبود اکسیژن خون می‌تواند در زمان‌های کم‌خونی، بیماری‌های تنفسی و قلبی، ورزش طولانی و قرار گرفتن در ارتفاعات رخ بدهد.