گوارش غذا در معده-۱

* معده

موقعیت معده در بدن : 

بخش عمده آن در سمت چپ بدن قرار دارد و بنداره پیلور در سمت راست بدن می باشد

بخش محدب معده به سمت طحال قرار دارد و بخش فرورفته آن به سمت کبد است

توضیح: معده بخش کیسه مانند لوله گوارش است که دیواره ای چین خورده داشته و با پرشدن معده باز می شود و غذای خورده شده در آن انبار شود 

گوارش غذا در معده تحت تاثیر شیره معده (ترشحات) و حرکات معده رخ می دهد

کیموس: مخلوط حاصل از گوارش غذا در معده کیموس نام دارد.

• شیره معده توسط ترشحات یاخته هایی که در حفره و غده معده قرار دارند تولید می شوند
• حرکات کرمی در معده که در نهایت کیموس را ایجاد می کند

ساختار مخاط معده

یاخته های پوششی سطحی در بافت زیرین خود فرو رفته و حفره های معده را ایجاد کرده اند که از طرق مجرا به غدد معده راه دارند. 

توجه: در قسمت هایی دو مجرای غده به هم می پیوندند

• حفره معده: یاخته های بافت پوششی
• غدد معده: یاخته های اصلی - یاخته های کناری – یاخته های ترشح کننده ماده مخاطی – درون ریز

در غدد معده:

• یاخته های ترشح کننده ماده مخاطی: فراوان تر و در موقعیت سطحی قرار دارند و با یاخته های پوششی سطحی در تماس هستند
• یاخته ها کناری: بزرگترند و ظاهری متفاوت دارند – به صورت پراکنده لابلای دو نوع یاخته دیگر قرار دارند – دارای هسته ای کروی شکل و کناری اند که در اطراف آن تجمع میتوکندری ها قابل مشاهده است –  دارای فرورفتگی های دندانه دار می باشند – هیچ گاه دو یاخته کناری با هم در تماس نیستند.
• یاخته های اصلی: در موقعیت عمقی تر یا پایین تر غدد معده قرار گرفته اند و غالبا با یاخته های شبیه به خود در تماس اند ولی در قسمت هایی با دو نوع یاخته دیگر نیز در تماس هستند.- هسته بیضی شکل و در نزدیکی قاعده

الف)  یاخته پوششی سطحی: 

• ماده مخاطی بسیار زیاد ( به صورت لایه ژله ای چسبناک لایه مخاط معده را می پوشاند)
• ترشح بی کربنات (لایه ژله ای چسبناک را قلیایی می کند)

جمع بندی: یاخته های پوششی سطحی با ترشح بی کربنات و ماده مخاطی بسیار زیاد یک لایه ژله ای چسبناک با لایه قلیایی روی آن ایجاد می کنند؛  به صورت یک لایه محافظ در برابر اسید و آنزیم موجود در معده عمل کنند

نکته: برخی یاخته های غدد معده نیز در ترشح ماده مخاطی نقش دارند.  که به آن ها یاخته های ترشح کننده ماده مخاطی گفته می شود. 

ب) یاخته های اصلی غدد معده

• ترشح پپسینوژن: به تمام پیشساز های پروتئاز های معده (آنزیم های تجزیه کننده پروتئین) پپسینوژن می گویند.
• ترشح ماده مخاطی: برخی از آن ها

ج) از یاخته های کناری غدد معده

• کلریدریک اسید (HCl) : با اثر کلریدریک اسید بر پپسینوژن(مترشحه از یاخته‏های اصلی) پپسین به وجود می آید.
• عامل داخلی معده: باعث ورود ویتامین B12  به درون روده باریک می شود که در ساخته شدن گلبول های قرمز خون در مغز استخوان نقش دارند

نکته مهم: تخریب یاخته های کناری غدد معده و یا برداشتن معده می توانند سبب: 

• فقدان عامل داخلی معده: باعث جذب نشدن ویتامین B12 می شود؛ نتیجتا فرد را دچار کم خونی می کند
• فقدان هیدروکلرریک اسید: که تولید نشدن پپسین و گوارش پروتئین های غذا را با اختلال مواجه می کند.