پیش گفتار فصل گوارش و جذب مواد ساختار لوله گوارش

توجه: مواد غذایی خورده شده در دستگاه گوارشی به شکلی در می آید که ما انرژی لازم برای سالم ماندن، درست عمل کردن و رشد و نمو را داشته باشیم.

از عوارض غذای ناسالم و مازاد بر نیاز می توان به اضافه وزن و چاقی اشاره کرد. 

دستگاه گوارش

لوله گوارش:  لوله پیوسته ای است که از دهان تا مخرج امتداد دارد.

بنداره: نوعی ماهیچه حلقوی است که در قسمت هایی از لوله گوارش قرار داشته و در تنظیم عبور مواد غذایی نقش دارد (به هنگام انقباض بسته و در استراحت باز) 

بنداره ها از نوع ماهیچه صاف و مخطط می باشند.

بخش های دیگر لوله گوارشی شامل غدد بزاقی، پانکراس ( لوزالمعده)، کبد( جگر) و کیسه صفراست که با لوله گوارش مرتبط اند و در گوارش غذا نقش دارند

* ساختار لوله گوارش 

از بیرون به داخل: لایه بیرونی – لایه ماهیچه ای – زیر مخاط–  مخاط

نکته: در همه این لایه ها بافت پیوندی از نوع سست وجود دارد. 

یاد آوری: بافت پیوندی سست معمولا از بافت پوششی پشتیبانی می کند ولی در لوله گوارش ما بین لایه های ماهیچه ای نیز حضور دارد که بافت پوششی نداریم. 

بافت عصبی: با توجه به شکل کتاب؛ شبکه ای از یاخته های عصبی در لایه ماهیچه ای و زیرمخاط به صورت پراکنده و یکنواخت قرار گرفته است.

• زیر مخاط نسبت به مخاط و ماهیچه ضخامت کمتری دارد و لایه بیرونی نیز ضخامتی مشابه با لایه زیر مخاط دارد
• لایه مخاط در قسمت های مختلف دارای چین خوردگی، حفره و غدد می باشد، که ترشحات غدد آن از طریق مجرا به درون محتوای این لوله راه دارد.
• شبکه عصبی در دوطرف لایه ماهیچه ای حلقوی دیده می شود ولی این شبکه فقط در ناحیه داخلی ماهیچه طولی و ناحیه بیرونی زیر مخاط وجود دارد.

بررسی لایه های لوله گوارش 

1- لایه بیرونی

• در محدوده شکمی جزئی از پرده صفاق است
• پرده صفاق: پرده ای است که اندام های درون شکم را به هم وصل می‏کند.

2- لایه ماهیچه ای ( از دو نوع مخطط و صاف)

در انقباضات و حرکات لوله گوارش نقش دارد 

• نوع مخطط: در دهان، حلق ابتدای مری و بنداره خارجی مخرج نوع مخطط است
• نوع صاف : از دو شکل ماهیچه طولی(بیرونی) و حلقوی(داخلی) تشکیل شده است.

  *نکته مهم: در دیواره معده ماهیچه صاف دیگری از نوع مورب نیز در قرار دارد که موقعیت در داخلی تری حضور یافته

3- زیر مخاط 

لایه مابین بخش ماهیچه ای و مخاط است و باعث شده است که:

• لایه ماهیچه ای به مخاط متصل شود(چسبیدن)
• امکان چین خوردن و لغزیدن مخاط زیر ماهیچه را فراهم کند 

4- مخاط 

• درونی ترین لایه که آن را یاخته های بافت پوششی تشکیل داده اند
• دربخش مری از نوع ستگفرشی چندلایه – در بخش هایی مثل معده و روده ها از نوع استوانه ای
• در قسمت های مختلف کار های متفاوتی مثل ترشح و جذب را انجام می دهند. 

نکته بسیار مهم: غشای پایه مجموعه ای از ماکرومولکول هاست و با زیر مخاط متفاوت است.