ویژگی های حیات

*گستره حیات 

گستره حیات زمینی از یاخته شروع گشته تا زیست کره پایان می یابد

تعریف حیات

تعریف حیات بسیار دشوار و تقریبا غیر ممکن است ولی در علم زیست شناسی به جای تعریف حیات ، ویژگی های آن و یا ویژگی های جانداران را بررسی می کنیم:

۱.نظم و ترتیب : همه جانداران سطحی از سازمان یابی* را داشته و منظم اند (هر عضو در جای مناسب قرار دارد)

۲.هم ایستایی ( هومئوستازی) : مجموعه اعمالی است که برای پایدار نگه داشتن وضعیت درونی جانداران صورت می گیرد در واقع جاندار سعی میکند تا در برابر تغییرات محیطی شرایط خود را ثابت نگه دارد به عنوان مثال: وقتی سدیم خون افزایش یابد، مقدار بیشتری سدیم در ادرار دفع می شود.

۳.رشد و نمو : رشد یعنی بزرگ شدن، افزایش غیرقابل برگشت ابعاد یاخته ها و نمو یعنی گذر از مرحله ای به مرحله ی دیگری از زندگی.       مثال نمو:  میوه دادن درخت – گل دادن گیاه – تبدیل غضروف به استخوان با رسوب کلسیم

۴.فرایند جذب و استفاده از انرژی: جانداران انرژی می گیرند و از آن برای فعالیت های حیاتی خود استفاده ی کنند، بخشی از آن را به صورت گرما از دست می دهند.  مثل: گوارش و جذب غذا و تنفس یاخته ای در انسان

۵.تولید مثل: تولید جانداری کم و بیش شبیه خود ( یوزپلنگ همیشه از یوزپلنگ زاده می شود)

۶.پاسخ به محیط : همه جانداران به محرک های محیطی پاسخ می دهند؛ مثال خم شدن ساقه گیاه به سمت نور، بزرگ شدن مثانه دوزیستان در خشکی (فصل 5) – باز و بسته شدن روزنه های گیاهان در پاسخ به عوامل محیطی مثل تغییرات دما (فصل 7)

۷.سازش با محیط: جمعیت جانداران به وسیله این ویژگی در محیطی که زندگی می کنند متناسب و ماندگار می شوند؛ مثلا سفید شدن موهای خرس قطبی برای استتار – ضخیم شدن پوستک گیاهان بومی مثل خرزهره در مناطق کم آب (فصل ششم) –

* در فصل پنجم خواهیم خواند که کلیه ها و غده هیپوتالاموس در هم ایستایی نقش مهمی ایفا می کنند. در جانداران مختلف نیز ساختار هایی وجود دارد که در هم ایستایی نقش دارند؛ مثل لوله های مالپیگی در حشرات.

* افزایش موقتی ابعاد یک یاخته رشد محسوب نمی شود؛ مثلا تغییر ابعاد سلول های گیاهی بر اثر جذب و دفع آب

* مثال های دیگر سازش با محیط کتاب درسی:

قرار گرفتن روزنه ها در فرورفتگی های غار مانند و شکل گیری تعداد فراوانی کرک در این قسمت (فصل 6)

• وجود غدد نمکی در خزندگان و پرندگان دریایی و بیابانی، غدد راست روده ای در ماهیان غضروفی (فصل 5)
• تشکیل پارانشیم هوادار در گیاهان آبزی (فصل 6)
• تشکیل شش ریشه در درختان جنگلی حرا (فصل 6)
• وجود پلی ساکارید های جذب کننده آب در واکوئول بعضی از گیاهان مناطق خشک (فصل 6)
• بسته شدن روزنه های بعضی از کاکتوس در طول روز و باز شدن آن در طول شب (فصل7)

* در واقع جانداران به یکباره در محیط زندگی خود سازش پیدا نمی کنند بلکه این رخداد به صورت نسل به نسل رقم می‏خورد و جمعیت یک جاندار طی نسل های متوالی به گونه ای تغییر می کنند که در محیط سازگار تر باشند.