مقاطع تحصیلی
جستجو در منظومه
ورود مواد به یاخته و خروج از آن ( با مصرف انرژی)
توضیحات درس
انتقال فعال: با مصرف انرژی(مصرف مولکول ATP) – در خلاف جهت شیب غلظت – به کمک بعضی از پروتئین های کانالی
مثل فعالیت پمپ سدیم پتاسیم در غشای یاخته عصبی و جابجا کردن یون های سدیم و پتاسیم بر خلاف شیب غلظت آن ها
توجه: برای جابجایی مواد به وسیله روش انتقال فعال لازم است ساختار سه بعدی پروتئینی آن تغییر کند.
- لازم به ذکر است که پس از انجام فرایند انتقال فعال تفاوت غلظت در دو سوی غشا بیشتر از قبل می شود.
آندوسیتوز ( درون بری): جذب ذره های بزرگ به یاخته
در این فرایند یک فرورفتگی در غشای یاخته ای ایجاد می شود و ذرات بزرگ درون آن قرار می گیرند، سپس با عمیق تر شدن فروروفتگی و رسیدن دو انتهای آن به هم یک ویزیکول ایجاد شده و وارد سیتوپلاسم می شود.
توجه: این فرایند با مصرف ATP همراه بوده و ار سطح غشا می کاهد
اگزو سیتوز( برون رانی): خروج ذره های بزرگ از یاخته (ترشح - دفع)
در این فرایند یک ویزیکول محتوای موادی که باید از سیتوپلاسم خارج شود به سمت غشای یاخته ای حرکت می کندو پس از ادغام شدن با غشای یاختته محتویات خود را به بیرون یاخته هدایت می کند.
توجه: این فرایند با مصرف ATP همراه بوده و به سطح غشای یاخته می افزاید.
نکته بسیار مهم: در برون رانی و درون رانی فسفولیپید های سطح خارجی یاخته در سطح داخلی غشای ویوزیکول قرار می گیرند،(به رنگ فسفولیپید ها در شکل توجه کنید) وپس می توان گفت: کربوهیدرات متصل به پروتئین و فسفولبپبد های غشایی که در سطح خارجی یاخته قرار دارند، پس از تشکیل ویزیکول در سطح داخلی آن حضور می یابند.
چند نکته دیگر:
- ۱. درون بری و برون رانی فقط در بعضی از یاخته ها دیده می شود؛ مثلا در باکتری ها نداریم
- ۲. درون بری و برون رانی برای عبور ذرات درشتی مثل پروتئنی از غشا نقش دارند
- ۳. این دو فرایند به شیب غلظت وابسته نیستند ولی به انرژی ATP نیاز مندند.
- ۴. در این دو فرایند، برای جداسازی غشا در آندوسیتوز و ادغام غشا در اگزوسیتوز ATP مصرف می شود