نفوذپذیری

نفوذپذیری

نفوذ پذیری(عبور آب): شن و ماسه چون ذرات درشتی دارند و فضاهای خالی بین ذرات تشکیل دهنده آنها زیاد است، به راحتی آب را از خود عبور می دهند که به این قابلیت نفوذپذیری می گویند. اما بعضی مواد مثل رُس ذرات دانه ریز دارند و فضای های خالی بین ذرات آنها بسیار کم است پس آب را به راحتی از خود عبور نمی دهند یعنی نفوذپذیری خیلی کمی دارند.

افزون بر پوشش گیاهی و اندازه ذره های تشکیل دهنده زمین که در نفوذ آب به درون زمین تاثیر دارد، شیب زمین هم موثر است، اما چگونه؟ خب مشخصه، هر چه شیب زمین کمتر باشه، سرعت جریان آب کمتره؛ در نتیجه فرصت نفوذ آب به داخل زمین بیشتر می شود.

زمین هایی که خاک آنها نفوذپذیری زیادی دارد برای کشاورزی مناسب نیستند، چون سریع آب به لایه های پایین تر نفوذ می کند و آب از دسترس ریشه گیاهان سریع خارج می شود و به خوبی جذب گیاه نمی شود.

آب های زیرزمینی: آب های سطحی بعد از نفوذ به داخل زمین، فضاهای خالی بین ذره های تشکیل دهنده رسوبات و سنگ ها را پر می کنند و ذخایر آب های زیرزمینی را تشکیل می دهند.

آب ها زیر زمین هم حرکت دارند: در جهت شیب زمین که با سرعت 5/0 متر تا 500 متر در سال متغیر است. البته سرعت حرکت آب در رسوبات دانه درشت مثل آبرفت ها، زیاد و در رسوبات دانه ریز مثل رُس، بسیار ناچیز است.

غارهای آهکی: آب های زیرزمینی هنگام نفوذ در سنگ های آهکی، آنها را در خود حل و فضاهای خالی ایجاد می کنند؛ با گذشت زمان فضاهای خالی بیشتر و بزرگ تر می شود تا غارهای اهکی به وجود می آیند.

اگر میزان فضاهای خالی و نفوذپذیری زیاد باشد، آن خاک برای تشکیل ذخیره آب زیرزمینی مناسب است مثل آبرفت ها.

به نظرتون چرا؟ رُس هم فضای خالی دارد اما به علت دانه ریز بودن برای بهره برداری مناسب نیست.

سطح ایستابی:  بخشی از آب های سطحی که به درون زمین نفوذ کرده بودند به حرکت خود تا رسیدن به لایه نفوذناپذیر ادامه می دهند(زمین با همون نیروی گرانش و وزن همه چیز را به سمت خود می کشد مثل آب دیگه) و فضاهای خالی رسوبات و سنگ ها را پر می کنند.

منطقه تهویه: فضاهای خالی با رطوبت و هوا پر شده.

منطقه اشباع: فضاهای خالی کاملا با آب پر شده.

سطح ایستابی: مرز دو منطقه بالا؛ هر چه عمق چاه بیشتر باشد، عمق سطح ایستابی هم زیادتره!

هر چی منبع آب زیرزمینی بیشتر باشد یعنی پر آب تر باشه؛ عمق سطح ایستابی کمتره یعنی یکم زمینو بکنیم(حفر کنیم) به آب می رسیم.

چاه: عمق چاه آب در جاهای مختلف با هم فرق دارد. در مناطق نزدیک دریا این عمق کم است با حفر چند متر ممکن است به سطح ایستابی برسیم اما در ناحیه های خشک داخلی کشور این عمق زیاد است و امکان دارد بیش از 150 متر باشد.

چاه عمیق، عمق سطح ایستابی را زیاد می کند و باعث می شود، آب های زیرزمینی کم شوند و چاه ها کم عمق خشک شوند.