مشاهده غیر مستقیم

مشاهده غیرمستقیم

مشاهده مستقیم و غیرمستقیم

کتاب درسی در یک فعالیت که جنبه مسابقه دارد که به طور خلاصه برای درک مفهوم مشاهده توضیح میدم.

فرض کنید معلم دو کره یکی از جنس آهن و دیگری مس را توسط خمیر بازی می پوشاند و به دانش آموزان می گوید بدون دیدن داخل خمیر بازی با آزمایش جنس کره را تشخیص دهید. یکسری ابزار برای این آزمایش ها در اختیار بچه های کلاس هست مثلا آهنربا، چاقو، سیم رسانا و باتری و ... .

یکسری از دانش آموزان با کمک آهنربا توانستند بدون باز کردن خمیرهای بازی جنس کره را تشخیص دهند.

زیرا می دانیم می دانیم آهنربا فقط کره آهنی را جذب می کند نه کره مسی ! (روش اول)

بقیه دانش آموزان با کمک چاقو خمیر بازی را باز کردند و از طریق رنگ کره متوجه جنس آنها شدند: مس فلزی سرخ و براق است ! (روش دوم)

اما هدف این بازی چی بود؟ مشاهده مستقیم و غیرمستقیم کجای این بازی قرار داشت؟

در روش اول دانش آموزان با مشاهده غیرمستقیم کره و با استفاده از حواس پنجگانه و آزمایش های تجربی به بررسی جنس کره ها پرداختند.

در واقع بدون دیدن درون خمیر بازی ها تلاش کردند اطلاعاتی در مورد درون آن بدست بیاورند.

اما در روش دوم دانش آموزان به طور مستقیم درون خمیر بازی ها را بررسی کردند.

پس گاهی مشاهده مستقیم جواب می دهد، گاهی مشاهده غیر مستقیم و گاهی نیز هردو.

اتم

حالا چون اتم ها خیلی ریز هستند پس باید با مشاهده غیرمستقیم مطالعه شوند و خاصیت آنها کشف شود.

از کنار هم قرار گرفتن اتم ها، ماده ساخته می شود. هر ماده از یک یا چند نوع اتم تشکیل شده است. ماده جرم و حجم داشت یادتونه دیگه؟!

اگر ماده را ساختمان در نظر بگیریم، اتم مانند آجرهایش است.

در حقیقت همه مواد در جهان هستی تقریبا از 90 نوع اتم ساخته شده اند.

عنصر شکل خالصی از ماده است که فقط یک نوع اتم دارد.

ویژگی عنصرها با هم فرق دارد. یکسری مواد با ضربه چکش شکل میگیرند مثل سیم مسی و میخ آهنی اما برخی می شکنند مثل زغال..برخی مواد اگر در یک مدار ساده که متشکل از سیم، باتری، لامپ و کلید می باشد قرار داده شوند چون رسانا هستند( مثل میخ آهنی، پوش برگ آلومینیومی) جریان برق را از خود عبور میدهند و لامپ روشن می شود ولی گوگرد چون نارسانا است، لامپ روشن نمی شود. البته زغال(کربن)، رسانایی کمی دارد؛ مثلا لامپ با نور کم و ضعیف روشن میشه.

پس با بررسی عنصرها متوجه شدیم، ویژگی های آن ها با هم فرق دارد. دو گروه این مواد فلزها و نافلزها هستند.

فلزها سطح براق دارند، اغلب در آب فرو می روند، رسانای گرما و برق هستند، دمای ذوب بالایی دارند و معمولا جامدند به جز جیوه که فلزی مایع است. مثلا نقره، مس، آهن و طلا.

نافلزها سطح براق ندارند، اغلب روی آب شناور می مانند، نارسانا هستند، دمای ذوب پایین تری دارند و اغلب به شکل گاز هستند به جز برم که مایع است. مثلا کربن، نیتروژن و گوگرد.