مریستم های پسین در نهاندانگان دولپه

مریستم‌های پسین

برای تشکیل ریشه و ساقه‌های قطور در گیاهان دولپه نهاندانه، مریستم‌های پسین فعالیت می‌کنند.

مریستم‌های پسین با تولید مداوم یاخته‌ها، بافت‌های لازم برای افزایش قطر را فراهم می‌کنند.

پس مریستم‌های پسین بیشتر در افزایش ضخامت نقش دارند.

دو نوع مریستم پسین در گیاهان دولپه وجود دارد:

۱- کامبیوم آوندساز
۲- کامبیوم چوب‌پنبه‌ساز

کامبیوم چوب‌آبکش (آوندساز)

• منشأ آوندهای آبکش و چوبی ثانویه هستند.
• در بین آوندهای چوب و آبکش ریشه و ساقه قرار می‌گیرند.
• آوندها را در دو جهت می‌سازند:
  • آوندهای آبکش پسین را به سمت بیرون
  • آوندهای چوبی پسین را به سمت داخل

نکته: این مریستم مقدار بافت آوندی چوب بیشتری نسبت به آوند آبکش می‌سازد.

کامبیوم چوب‌پنبه‌ساز

این کامبیوم در بافت زمینه‌ای ساقه و ریشه فعالیت می‌کند.

بافت زمینه‌ای را در دو جهت تولید می‌کند:

• به سمت درون: یاخته‌های پارانشیمی
• به سمت بیرون: یاخته‌هایی که به تدریج به چوب‌پنبه تبدیل می‌شوند

نکته مهم: کامبیوم چوب‌پنبه‌ساز، در جهت بیرون یاخته‌هایی می‌سازد که در آن‌ها دیواره یاخته‌ای پسین تشکیل می‌شود و به تدریج با مرگ پروتوپلاست آن‌ها، بافت چوب‌پنبه را می‌سازند.

چوب‌پنبه: بافتی مرده است، از ترکیبات پلی‌ساکاریدی تشکیل شده و نسبت به آب نفوذناپذیر است.

پیراپوست: کامبیوم چوب‌پنبه‌ساز و یاخته‌های حاصل از آن در مجموع پیراپوست را تشکیل می‌دهند.

پیراپوست در اندام‌های مسن جانشین روپوست می‌شود.

این ساختار به علت داشتن یاخته‌های چوب‌پنبه‌ای نسبت به گازها نفوذناپذیر است.

توجه: بافت‌های پارانشیمی که در سطح داخلی پیراپوست قرار دارند، برای ادامه حیات به هوا نیاز دارند و هوای مورد نیاز خود را از منافذ پیراپوستی به نام عدسک فراهم می‌کنند.

عدسک: مناطقی برآمده از پیراپوست که یاخته‌ها از هم فاصله می‌گیرند و امکان تبادل گازها را فراهم می‌کنند.

بررسی پوست درخت

مجموعه‌ای از لایه‌ها و بافت‌هاست که از آبکش پسین آغاز می‌شود و تا پیراپوست ادامه می‌یابد.

با کندن پوست درخت، کامبیوم آوندساز با آسیب‌های محیطی مواجه می‌شود.

لایه‌های پوست درخت از داخل به خارج از این قرار است:

• آوندهای آبکش پسین
• یاخته‌های پارانشیمی
• کامبیوم چوب‌پنبه‌ساز
• یاخته‌های چوب‌پنبه‌ای