مقاطع تحصیلی
جستجو در منظومه
سیاهرگ ها
توضیحات درس
سیاهرگها
سیاهرگها با دیواره نازکتر و فضای داخلی بیشتر میتوانند حجم خون زیادی را در خود جای دهند.
از آنجایی که جریان بیشتر سیاهرگها به سمت بالاست؛ لازم است عواملی به جریان خون در سیاهرگها کمک کند:
- نیروی باقیمانده از فشار سرخرگی در سیاهرگها
- تلمبه ماهیچه اسکلتی
- دریچه النهکبوتری
- فشار مکشی قفسه سینه
نیروی باقیمانده از فشار سرخرگی در سیاهرگها
یادآوری: نیروی حاصل از فشار خون هیچگاه صفر نمیشود.
باقیمانده این نیرو نقش کمی در حرکت دادن جریان خون سیاهرگی دارد.
تلمبه ماهیچه اسکلتی
حرکت خون در سیاهرگها به ویژه اندامهای پایینتر از قلب نیاز زیادی به انقباض ماهیچههای اسکلتی دارد.
- ماهیچههای دست و پا: همکاری با دریچه النهکبوتری
- ماهیچههای شکمی: حرکت خون دستگاه گوارش
- ماهیچه میانبند: فشار مکشی قفسه سینه
در سیاهرگهای دست و پا دریچه وجود دارد:
- هنگام استراحت ماهیچهها: دریچهها بسته هستند و مانع بازگشت خون میشوند.
- هنگام انقباض ماهیچهای: دریچه بالایی باز و دریچه پایینی بسته میشود؛ در نتیجه خون به سمت قلب حرکت میکند.
فشار مکشی قفسه سینه
با کمک انقباض ماهیچه میانبند و بیندندهای خارجی:
- هنگام دم، ماهیچه میانبند و بیندندهای خارجی منقبض میشوند.
- حجم قفسه سینه افزایش مییابد.
- این کار فشار را از روی سیاهرگهای نزدیک قلب بر میدارد و درون آنها فشار مکشی ایجاد میکند و خون به سمت قلب حرکت میکند.
گردش خون در باله دمی ماهی در میکروسکوپ
توجه کنید: تصاویری که در میکروسکوپ مشاهده میشوند وارونه است.
پنبه مرطوب در ظرف پتری باعث میشود که ماهی همچنان تنفس کرده و زنده بماند تا جریان خون در بدن آن قابل مشاهده باشد.
جریان خون در مشاهده، از سطح شکمی به سمت سطح پشتی در جریان است.
توجه: در واقع در ماهی خون سرخرگ پشتی روشن و خون سیاهرگی در ناحیه پایینی تیره است.