سامانه بافت زمینه ای

سامانه بافت زمینه‌ای

سامانه‌ای است که فضای بین بافت پوششی و آوندی را در بخش‌های مختلف گیاهان پر می‌کند.

انواع بافت زمینه‌ای:

• نرم‌آکند (پارانشیم)
• چسب‌آکند (کلانشیم)
• سخت‌آکند (اسکلرانشیم)

نرم‌آکند (پارانشیم)

• دیواره نخستین نازک و غیرچوبی دارند، به همین دلیل نسبت به آب نفوذپذیرند.
• رایج‌ترین بافت در سامانه زمینه‌ای می‌باشند.
• توجه: پارانشیم سبزینه‌دار به وفور در اندام‌های سبز گیاه دیده می‌شود.

وظایف:

• ترمیم و بازسازی به هنگام آسیب یا زخم در گیاه
• ذخیره مواد و فتوسنتز

توجه: در بخش پارانشیمی گیاهان آبزی، حفره‌های هواداری میان یاخته‌ها وجود دارد؛ این حفره‌ها به گیاه کمک می‌کند تا اکسیژن و کربن دی‌اکسید مورد نیاز خود را تبادل کند.

چسب‌آکند (کلانشیم)

ویژگی‌های دیواره: دیواره پسین ندارند ولی دیواره نخستین ضخیمی دارند.

توجه: ضخامت دیواره نخستین باعث استحکام و انعطاف‌پذیری گیاه می‌شود.

نکته: با وجود ضخامت دیواره یاخته‌های کلانشیمی، مانع رشد گیاه نمی‌شوند.

یاخته‌های کلانشیمی معمولاً زیر روپوست قرار می‌گیرند.

توجه: به علت ضخامت زیاد دیواره نخستین، یاخته‌های کلانشیمی در رنگ‌آمیزی تیره دیده می‌شوند.

نکته: در زیر یاخته‌های کلانشیمی، پارانشیم‌ها وجود دارند، و روند تیرگی دیواره یاخته‌های کلانشیمی به یکباره تغییر نمی‌کند یعنی؛ ضخامت دیواره آن‌ها به یک اندازه نیست.

سخت‌آکند (اسکلرانشیم)

ویژگی دیواره: این یاخته‌ها دیواره پسین ضخیم و چوبی‌شده دارند.

توجه: چوبی‌شدن دیواره به علت تشکیل ماده چوب (لیگنین) در سطح داخلی دیواره نخستین رخ می‌دهد.

نکته: چوبی‌شدن دیواره می‌تواند در نهایت موجب مرگ پروتوپلاست شود.

یاخته‌های بافت اسکلرانشیم نقش استحکامی داشته و دو نوع مختلف دارند:

۱) فیبر: یاخته‌های دراز - در تولید طناب و پارچه نقش دارند.
۲) اسکلرئید: یاخته‌های کوتاه - ذره‌های سختی که هنگام خوردن گلابی زیر دندان حس می‌شود.