مقاطع تحصیلی
جستجو در منظومه
ساختارهای درونی کلیهها
توضیحات درس
ساختارهای درونی کلیهها
در یک برش طولی کلیه میتوان به بخشهای تشکیلدهنده آن پی برد:
- بخش قشری
- بخش مرکزی
- لگنچه
توجه: در بخش مرکزی، هرمهایی مشاهده میشود که قاعده آنها به سمت بخش قشری و راس آنها به سمت لگنچه است.
لگنچه ساختاری شبیه به قیف دارد و ادرار تشکیلشده به آن وارد و سپس به میزنای هدایت میشود.
تعریف لپ: هر هرم و بخش قشری مربوط به آن را لپ کلیه مینامیم.
توجه: لپهای کلیه اندازههای متفاوتی دارند و از هرکدام یک مجرای بزرگ به لگنچه راه دارد.
نکته مهم: سرخرگ کلیه پیش از ورود به کلیه دو انشعاب پیدا میکند و سه سیاهرگ خروجی، سیاهرگ کلیه را تشکیل میدهند.
گردیزه (نفرونها)
هر کلیه از حدود یک میلیون گردیزه تشکیل شده است که فرایند تشکیل ادرار در آنها شکل میگیرد:
- کپسول بومن: ابتدای گردیزه و شبیه به قیف
- لوله پیچخورده نزدیک
- قوس هنله: لوله U شکل
- لوله پیچخورده دور: متصلکننده نفرون به لوله جمعکننده ادرار
با توجه به شکل، از ضخامت بخشهایی از قوس هنله در بخشهای نزولی و صعودی کاسته میشود.
هر لوله جمعکننده ادرار به تعدادی نفرون متصل است و این لوله جزئی از نفرون نیست.
عمدهی قسمتهای نفرون در بخش قشری کلیه و قوس هنله در بخش مرکزی آن قرار دارند.
قطر دهانه سرخرگهای ورودی به کپسول بومن با هم برابر نیستند.
گردش خون در کلیه
منشأ ادرار از خون است، پس بدیهی است که ارتباط تنگاتنگی بین خون و گردیزهها باشد.
یادآوری: محل تبادل بین خون و یاختهها شبکه مویرگی است.
یادآوری: مویرگهای موجود در کلیهها از نوع منفذدار میباشند.
در هر نفرون دو شبکه مویرگی وجود دارد:
- کلافک: شبکه مویرگی درون کپسول بومن
- دورلولهای: شبکه مویرگی اطراف لولهها
با توجه به شکل، دو سرخرگ در تشکیل شبکههای مویرگی گردیزه نقش دارند:
یادآوری: سرخرگ کلیه پیش از ورود به دو انشعاب کوچکتر تبدیل شده و انشعابات آن از فواصل هرمها به بخش قشری رفته و به سرخرگهای کوچکتری تبدیل میشود.
۱(سرخرگ آوران: از انشعابات نهایی سرخرگهای بخش قشری است که کلافک را میسازد.
۲(سرخرگ وابران: سرخرگی است که از کپسول بومن خارج شده و شبکه دورلولهای را میسازد.
توجه: سرخرگ وابران در اطراف لولههای پیچخورده شبکه مویرگی از نوع خون روشن و در اطراف قوس هنله شبکه مویرگی تیره و روشن ایجاد کرده است.
در نهایت مویرگها در اطراف قوس هنله به یکدیگر میپیوندند و اولین انشعاب سیاهرگهای کلیه را میسازند.
یادآوری: سیاهرگهای کوچک بخش قشری کلیه از فواصل هرمها حرکت کرده و به وسیله سه سیاهرگ خون را از کلیه خارج کرده و سیاهرگ کلیه را میسازند.