توضیحات درس

پیشگفتار گردش مواد

  • دستگاه گردش مواد در انسان شامل سه بخش می‌شود:
    ۱- قلب
    ۲- رگ‌ها
    ۳- خون

جملات زیر، اطلاعاتی است که در فصول آتی دستگاه گردش مواد به آن‌ها خواهیم پرداخت:

  • رگ‌نگاری (آنژیوگرافی) راهی برای تشخیص گرفتگی رگ‌های خون‌رسان قلب (تاجی) می‌باشد.
  • آزمایش خون می‌تواند اطلاعات مفیدی در مورد میزان چربی خون و خون‌بهر (هماتوکریت) بدهد.
  • در افرادی که قلب آن‌ها از کار افتاده است می‌توان از قلب مصنوعی استفاده کرد.

رگ‌های متصل به قلب

قلب انسان دارای چهار حفره است که به حفره‌های کوچک آن دهلیز و به حفره‌های بزرگ آن بطن می‌گوییم.

پس در قلب انسان چهار حفره خواهیم داشت که عبارت‌اند از:

  • دهلیز چپ
  • دهلیز راست
  • بطن چپ
  • بطن راست

توجه: در شکل کلی قلب حفره‌ها، رگ‌ها و دریچه‌های موجود در آن را مشاهده می‌کنید؛ حال نگاه دقیق‌تری به قلب خواهیم داشت.


رگ‌های متصل به قلب

  • سرخرگ ششی: یک عدد از قلب خارج می‌شود و سپس به دو رگ منشعب می‌شود (سهم هر شش یک رگ).
    این سرخرگ دارای خون تیره بوده و به سمت شش‌ها می‌رود تا تبادل گازهای تنفسی را انجام دهد.

رگ‌های متصل به بطن چپ:

  • سرخرگ آئورت: یک عدد از بطن چپ خارج می‌شود و خون را از قلب به اندام‌ها می‌رساند.
    این سرخرگ انشعابات زیادی دارد که مهم‌ترین آن سرخرگ تاجی، رگ خون‌رسان به بافت قلب می‌باشد.

رگ‌های متصل به قلب

  • سرخرگ تاجی: در ابتدای مسیر از آئورت منشعب می‌شود و وظیفه خون‌رسانی به خود قلب را دارد.
    انشعابات دیگر سرخرگ:
  • یک انشعاب بزرگ به سمت پایین (قوس آئورت) برای خون‌رسانی به اندام‌های پایینی بدن
  • یک انشعاب به سمت چپ به عنوان سرخرگ ترقوه‌ای دست چپ
  • یک انشعاب کوچک به سمت بالا و چپ گردن
  • یک انشعاب به سمت راست که در ادامه به سمت راست گردن و دست راست منشعب خواهد شد

رگ‌های متصل به قلب

  • سیاهرگ ششی: از هر شش دو سیاهرگ ششی خارج می‌شود و جمعاً ۴ سیاهرگ وارد دهلیز چپ می‌شود.
    این سیاهرگ‌ها دارای خون روشن بوده و از سمت شش‌ها می‌آیند و خون اکسیژن‌دار را به قلب باز می‌گردانند.

رگ‌های متصل به دهلیز راست:

  • بزرگ سیاهرگ زبرین (بالایی): خون را از اندام‌های بالایی قلب مثل سر و دست‌ها به قلب باز می‌گرداند.
  • بزرگ سیاهرگ زیرین (پایینی): خون را از اندام‌های پایینی قلب مثل پا و کلیه به قلب باز می‌گرداند.
  • سیاهرگ تاجی (کرونر): خون مصرف‌شده از خود قلب را به دهلیز راست برمی‌گرداند.