رگ‌های بدن و نبض

رگ های بدن و نبض

سه نوع رگ در بدن وجود دارد: سرخرگ(خون را از قلب خارج می کند)، سیاهرگ(خون را به قلب وارد می کند) و مویرگ(مثل تار مو ریزه). سرخرگ ها و سیاهرگ ها با هم تفاوت دارند.

سرخرگ ها دیواره ضخیم و قابل ارتجاع(ارتجاع یعنی کشسان مثل کِش با فشار خون کش میاد ولی بعد دوباره به حالت اولیه خودش برمی گرده و خیلی محکمه) دارند، ولی سیاهرگ ها دیواره نازک تری دارند و خاصیت ارتجاعی آنها نیز کمتر است.

سرخرگ ها پس از ورود به هر اندام انشعاب(شاخه شاخه میشه به شعبه های زیادی تبدیل میشه یا ریز میشه) زیادی پیدا می کنند و به مویرگ ها تبدیل می شوند.

دیواره مویرگ ها فقط از یک لایه بافت پوششی ساخته شده است. این دیواره ها به قدری نازک و نفوذپذیرند که مواد می توانند از آن خارج یا به آن وارد شوند. سپس مویرگ ها با اتصال به هم سیاهرگ را به وجود می آورند که خون را از اندام خارج می کند.

حالا سرخرگ و سیاهرگ ها را از نظر یکسری ویژگی مقایسه کنیم: 1- سرخرگ ها به حفره هایی در قلب که خون را بیرون می فرستند متصل هستند یعنی بطن ها اما سیاهرگ ها به حفره هایی که محل ورود خون هستند متصل می باشند یعنی به دهلیز ها. 2- سرخرگ ها خون را از قلب خارج می کنند و به بقیه اندام ها می برند اما سیاهرگ ها خون را از اندام ها خارج می کنند و به قلب برمی گردانند. 3- دهانه سرخرگ تنگ تر است مثل وقتی انگشتمان را روی نوک شلنگ می گیریم و آب با فشار بیشتری بیرون می آید این نوع دهانه هم باعث می شود خون رسانی به جاهای دور از قلب انجام بگیرد اما دهانه سیاهرگ ها گشاد تر هستند.

نبض یا همون ضربان: قلب در هر ضربان، یک بار خون را با فشار به درون سرخرگ ها می فرستد(موج فشار است). وقتی رگ از روی استخوان عبور می کند، نبض احساس می شود.

خون متناسب با کار قلب(ورزش یا استراحت) بر دیواره سرخرگ ها فشار می آورد که در نتیجه آن، قطر سرخرگ به طور متناوب کم و زیاد می شود. پس ارتجاع یعنی کشسانی  مثل وقتی بادکنک را باد میکنیم  بزرگ می شود و وقتی ول میکنیم دوباره باد خالی می شود به حالت اولیه باز می گردد.

تنگ و گشاد شدن سرخرگ ها، به صورت موجی در طول سرخرگ به حرکت درمی آید. این وضعیت به صورت نبض در نقطه هایی از بدن احساس می شود که با استفاده از آن می توانیم تعداد نبض را اندازه گیری کنیم.

پس تعداد ضربان با تعداد نبض قلب برابر است؛ چون در هر ضربان قلب یک موج نبضی ایجاد می شود. در نتیجه پزشکان گاهی برای سهولت و سرعت کار به جای گوشی پزشکی از نبض دست برای شمارش ضربان قلب استفاده می کنند.

میزان نبض به فعالیت های بدن و فشار خون وابسته است. در هنگام ورزش نبض یا ضربان بالاست ولی در هنگام خوابیدن نبض یا ضربان کمتر است.

در ضمن موجوداتی که قلب کوچکتری دارند تعداد ضربان بالاتری هم دارند. مثلا نوزاد انسان از انسان بالغ ضربان بیشتری دارد و یا موش از فیل تعداد ضربان بیشتری دارد.