مقاطع تحصیلی
جستجو در منظومه
روزنههای هوایی
توضیحات درس
روزنههای هوایی
روزنهها میتوانند با باز و بسته شدن مقدار تعرق را تنظیم کنند.
باز و بسته شدن روزنهها تحت تأثیر عملکرد یاختههای نگهبان روزنه است.
یادآوری: یاختههای نگهبان روزنه از یاختههای تمایز یافته روپوستی برگ هستند که توانایی فتوسنتز دارند.
به طور کلی مقدار یاختههای نگهبان روزنه در روپوست پایینی بیشتر از روپوست بالایی میباشد.
ساختار خاص یاختههای نگهبان روزنه
دیواره یاختههای نگهبان روزنه ساختار خاصی دارند که با جذب آب افزایش طول پیدا میکنند.
دو عامل مهم در افزایش طول نقش مهمی دارد:
- عامل اول) آرایش شعاعی رشتههای سلولزی
- عامل دوم) اختلاف ضخامت در دو طرف دیواره یاخته
هر دو این ویژگیها باعث میشوند، هنگام جذب آب، یاختههای نگهبان روزنه حالت خمیدهتر پیدا کرده و روزنهها باز شوند.
عامل اول) آرایش شعاعی رشتههای سلولزی
این رشتهها مانند کمربندی دور دیواره یاختههای نگهبان روزنه قرار میگیرند و به هنگام تورژسانس (ورود آب) مانع افزایش عرضی و باعث افزایش طولی میشوند.
عامل دوم) اختلاف ضخامت در دو طرف دیواره
دیواره پشتی ضخامت کمتری نسبت به دیواره متصل به شکاف روزنه دارد و به هنگام تورژسانس انبساط بیشتری پیدا میکند.
اثر مقدار نور
وجود نور تا حدی معین باعث افزایش فتوسنتز در بخشهای سبز گیاه، مثل یاختههای نگهبان روزنه و تولید و انباشت ساکارز در آن میشود.
انباشت ساکارز و همچنین ورود یونهای کلر و پتاسیم باعث افزایش غلظت بیشتر در یاختههای نگهبان روزنه میشوند.
افزایش غلظت و به تبع افزایش فشار اسمزی در یاختههای نگهبان، باعث ورود آب و تورژسانس یاخته نگهبان شده و روزنهها باز میشوند.
افزایش دما
افزایش دما تا حدی معین، به خاطر مسائلی چون بیشتر شدن سرعت فتوسنتز و تعرق و افزایش نفوذپذیری غشا میتواند باعث باز شدن روزنهها شود.
کربن دیاکسید
کاهش مقدار کربن دیاکسید تا حدی معین، به خاطر نیاز یاختهها به این گاز در فرایند فتوسنتز، به ویژه در طول روز باعث باز شدن روزنهها میشود.
رطوبت هوا
کاهش شدید رطوبت هوا باعث بسته شدن روزنهها میشود.
نکته: در رطوبت زیاد مقدار تعرق کاهش مییابد حتی اگر روزنهها باز باشند.