مقاطع تحصیلی
جستجو در منظومه
رنگها در گیاهان
توضیحات درس
رنگها در گیاهان
یکی دیگر از ویژگیهای یاختههای گیاهی، داشتن اندامکی به نام دیسه (پلاست) است.
دیسهها سه نوع هستند:
- سبزدیسه (کلروپلاست): رنگیزهدار
- رنگدیسه (کروموپلاست): رنگیزهدار
- نشادیسه (آمیلوپلاست): فاقد رنگیزه
سبزدیسه (کلروپلاست)
به مقدار فراوانی رنگدانهای به نام سبزینه (کلروفیل) درون خود دارد. اندامک فتوسنتزکننده و غذاساز یاختههای گیاهی است.
توجه: سبز بودن گیاهان به علت وجود این اندامک است.
نکته: درون سبزدیسهها به مقدار کمی رنگدانه دیگری وجود دارد که در ادامه با آن آشنا خواهیم شد.
رنگدیسه (کروموپلاست)
نوعی از دیسههای گیاهی است که در آن رنگیزههایی به نام کاروتنوئید وجود دارد.
مثال: در ریشه گیاه هویج، این اندامک مقدار فراوانی کاروتن دارد.
توجه: رنگ نارنجی هویج خوراکی و یا رنگ قرمز میوه گوجهفرنگی به دلیل وجود این اندامک و رنگیزه کاروتنوئید در آنهاست.
نکته مهم: کاروتنوئیدها در دستگاه گوارش انسان به ویتامین A تبدیل میشوند.
نکاتی پیرامون سبزدیسه و رنگدیسه
در فصل پاییز و با کاهش طول روز و کم شدن نور، فرایند فتوسنتز کاهش مییابد. سپس، ساختار سبزدیسهها تغییر کرده و به رنگدیسه تبدیل میشوند؛ در واقع سبزینهها تجزیه شده و مقدار کاروتنوئید افزایش مییابد.
توجه: رنگهای سرخ و نارنجی برگهای گیاهان در طول فصل پاییز به دلیل این فرایند است.
بعضی رنگها به دلیل وجود مواد رنگی در واکوئول است (یادآوری).
رنگهای گیاهی به واسطه وجود مواد رنگی در واکوئول و سبزدیسه است.
در نتیجه:
فایده مواد رنگی در گیاهان:
- ترکیبات رنگی پاداکسنده (آنتیاکسیدان) هستند که در پیشگیری از سرطان نقش دارند.
- این مواد برای بهبود عملکرد مغز و اندامهای دیگر لازم و ضروری هستند.
نشادیسه (آمیلوپلاست)
در دیسههای بخش خوراکی سیبزمینی مقدار زیادی نشاسته ذخیره میشود که به آنها نشادیسه میگوییم (فاقد رنگیزه).
یادآوری: نشاسته در محیط محلول لوگول به رنگ آبی تیره در میآید.
دلیل ذخیره نشاسته:
هنگام رویش جوانههای سیبزمینی و تشکیل پایههای جدید، از نشاسته ذخیره شده استفاده میشود.