دما و دماسنج

دما و دماسنج

گیاهان و جانوران هم تحت تاثیر محیط زندگی خود هستند، ظاهرشان مناطق سردسیری و گرمسیری متفاوت است؛ مثلا خرس قطبی و قهوه ای، روباه قطبی و جنگل.

جسم گرم تر، دمای بیشتر دارد؛ دمای آب جوش > دمای آب خنک.(دما: سردی یا گرمی را مشخص می کند)

با حس لامسه (پوست) تشخیص داغی یا سردی را می دهیم اما مقدار دقیق را نمی دانیم؟؟؟

وقتی شخصی تب دارد، با قرار دادن دستمان روی پیشانی اش و مقایسه و حس گرما می فهمیم تب دارد یا خیر؟ اما چند درجه تب دارد؟

دما در واقع نشان دهنده شدت حرکت ذره هاست. حرکت ذره ها بیشتر باشد جسم گرم تر است و اگر حرکت ذره ها کمتر باشد، جسم سرد تر است.

دماسنج: وسیله ای که می سنجه دما چقدره، دقیق میگه دما چنده؟

یک وسیله برای اندازه گیری دما مثلا دماسنج پزشکی می تواند دمای فرد بدن بیمار را اندازه بگیرد.

دو نوع رایج دماسنج ها، جیوه ای و الکلی هستند که ارتفاع ستون الکل رنگی یا جیوه درون لوله (بغلش ی عددی نوشته هر جا باشه)، دما را نشان می دهد. وقتی محیط گرم باشد، جیوه یا الکل درون مخزن (گردی ته دماسنج) منبسط (افزایش حجم) پیدا می کند و از لوله نازک متصل به مخزن بالا می رود اما دمای محیط کم شود از ارتفاع جیوه یا الکل کم می شود. دما مگه شدت حرکت ذره ها نبود؟ خب بررسی کنیم دما سنج چطور دمای زیاد و دمای پایینو تشخیص میده: در هوای گرم جنب و جوش ذره ها بیشتره پس برخورد ذره ها هم با هم زیاد میشه و باعث میشه از هم بیشتر فاصله بگیرند و با برخورد به هم از هم دور بشوند پس با افزایش حجم ارتفاع ستون رنگی در دماسنج زیاد میشه و ما می فهمیم محیط چه دمایی داره اما در هوای سرد جنب و جوش کم میشه و برخورد ذره ها کم میشه و به هم نزدیک تر میشن، کاهش حجم صورت می گیره و ارتفاع ستون رنگی پایین تر میاد و کم میشه.

دماسنج: برای درجه بندی دماسنج های الکلی و جیوه ای، مخزن را در مخلوط آب و یخ قرار می دهیم و صفر را علامت می زنیم. سپس مخزن را در مجاورت بخار آب در حال جوش قرار می دهیم و سطح مایع درون لوله را به عنوان عدد 100 علامت می زنیم.

بین 0 تا 100 را به صد قسمت مساوی تقسیم می کنیم در نتیجه هر قسمت یک درجه سلسیوس(سانتی گراد) تلقی می شود.

نکته: آب خالص در دمای 0 درجه سلسیوس یخ می زند و در دمای 100 درجه می جوشد(در فشار یک اتمسفر فشار هوای کنار دریا)  فشار هوا یعنی چی؟ یعنی اینکه نزدیک سطح زمین نیروی گرانش زمین باعث میشه هواها کشیده بشن به سمتش و هوا زیاده پس فشار هوا زیاده ولی هر چی از سطح زمین فاصله بگیریم، حجم هوا کم و فشار هم نیز کم می شود.

اندازه گیری دما چطور انجام میشه؟ تماس مخزن با جسم مورد نظر تا وقتی دیگر ارتفاع مایع در لوله باریک دماسنج تغییری نکند. عددی که مایع در آن ارتفاع قرار دارد، دمای جسم است.

دما را تعریف کنیم؟ معیاری برای سنجش میزان گرمی یا سردی مواد است و در واقع سرعت متوسط جنبش یا حرکت مولکول های یک جسم را نشان می دهد(نشان دهنده شدت حرکت ذره هاست).

گرما چی؟ انرژی ای است که از جسم گرم تر به جسم سرد تر منتقل می شود.

دماسنج: وقتی دما کم باشد، ارتفاع الکل یا جیوه در لوله کم است پس چیشد دما کم باشه، جنب و جوش کم میشه و فاصله ذره ها از هم کم میشه و در نتیجه ذره ها به هم نزدیک می شوند و کاهش حجم باعث کم شدن ارتفاع الکل می شود. با افزایش دما، این ارتفاع زیاد می شود پس چیشد دما زیاد باشه، جنب و جوش زیاد میشه و فاصله ذره ها از هم زیاد میشه و در نتیجه ذره ها از هم دور می شوند و افزایش حجم باعث زیاد شدن ارتفاع الکل می شود.